MÙA THU TRONG TÂM CẢM...

Khi rời đất nước ra đi, chúng tôi không còn tuổi trẻ để mang theo mà chỉ đem được rất nhiều kỷ niệm, ngổn ngang trong trí nhớ với những niềm luyến tiếc khôn nguôi.

Ở quê hương chúng ta, mặc dù miền Nam chỉ có hai mùa mưa nắng nhưng Tháng Tám dường như chúng ta nghe mùa Thu có con nai vàng đạp trên lá vàng khô trong thơ Lưu Trọng Lư. Và tôi tưởng tượng như có mùa Thu trở mình trên gót nhỏ dìu em đến người bằng vòng tay nâng niu hạnh phúc như trong bản Như Ngọn Buồn Rơi.

Nhưng sao ở đây, quê người, mảnh đất tạm dung thân, Tháng Chín, nhân dáng mùa Thu trở về đẹp quá trong chiếc áo xanh vàng đỏ đâu đó mà sao lòng mình không xúc cảm là mấy. Có phải quê người không có một chỗ đứng trong tâm hồn kẻ lưu vong như chúng ta, không có một kỷ niệm nào trong ký ức để nhớ để thương.”

Ngồi ngắm mưa Thu, nghe Lá Ðổ Muôn Chiều của nhạc sĩ Ðoàn Chuẩn. Lòng tôi chợt miên man nghĩ về Thu, về những bài hát mùa Thu đã coi như ký ức trong lòng, không thể không vang lên trong tôi mỗi khi lá bắt đầu rơi. Hạ đẹp vì hạ đỏ chói chang, Xuân đẹp vì xuân hồng sắc thắm, Ðông đẹp vì đông trắng giá băng, Thu đẹp vì thu vàng nỗi nhớ.

Con người yêu mùa Thu bởi người ta cũng cần được buồn biết mấy. Người ta cần buồn để hòa mình với sự tuần hoàn của thiên nhiên đổi áo bốn mùa... người ta cần buồn để quý trọng từng khoảnh khắc vui tươi... người ta cần buồn để thương, cần buồn để nhớ.

Tôi vẫn tưởng không cần cây cơm nguội vàng, cây bàng lá đỏ mới là thu sang. Mùa Thu đã sẵn trong tâm tưởng con người, như kỷ niệm vĩnh viễn còn ở lại, như màu nắng có bao giờ phai.

Hoài niệm cũ chẳng cách nào rũ bỏ hoàn toàn, chỉ là ru nó tạm ngủ yên. Rồi nó sẽ trở mình thức giấc vào lúc ta ít ngờ đến nhất... khi khung trời mùa Ðông xám nhạt áp hơi thở lạnh buốt lên khung cửa sổ... khi Thu nhuộm ố một vừng quan san, chợt gợi lên niềm hoài cổ hiu hiu buồn, lá rơi ngập trời hay rụng úa lòng ta.

Nhớ nhung, lưu luyến, hối tiếc, ngậm ngùi. Ta không còn phân định rạch ròi được nữa. Và ta mong ngóng, ta chờ đợi một điều gì mơ hồ đến bản thân cũng chẳng thể nào hiểu nổi. Dường như sau cái chát đặc của nỗi buồn se sắt vẫn đọng lại chút dư vị ngọt ngào kỳ dị. Dù hạnh phúc có ra đi nhưng tình ta còn đó, như ngàn năm ngàn năm sóng vỗ vẫn ôm một bờ cát mà thôi.

Nhắc đến Thu, người ta nghĩ ngay đến sắc tơ vàng vương vương, và lá vàng rơi khi tình thu vừa khơi, nghe chừng như đây màu tê tái.

Nhưng đâu chỉ có thế...

Thu là màu tím chiếc áo ôm tim lẻ loi khóc anh chiều tiễn đưa, màu tím sầu thương của những chuỗi ngày vắng nhau tháng năm còn lướt mau biết bao giờ thấy nhau.

Thu là màu hoa thạch thảo chết lịm mong chờ bởi trên cõi đời mộng trùng lai không dễ.

Thu là sắc lông vũ hoàng hạc bay bay mãi bỏ trời mơ, là không gian thăm thẳm diệu vợi của đêm nguyệt cầm ta gọi em trong gió, là ánh sáng huyền ảo lung linh của hồn ta khóc bao giờ.

Thu là màu xanh: xanh nuột nà trinh nguyên tà áo người mơ không đến bao giờ, xanh lơi lả lá thư nhuộm tình ân ái, xanh thơ ngây gót hài chênh vênh người em gái một sớm mai giữa chân trời lồng lộng, xanh óng gió bay cùng mây ngàn, xanh ngát trăng non gửi về với thu trần gian.

Bởi sự lãng đãng của mối tình nghệ sĩ hào hoa, nỗi buồn thu của Ðoàn Chuẩn thanh thoát quá, êm đềm như đôi mắt hồ thu huyền hoặc đến mênh mang.

Một hòn đá ném xuống mặt hồ, cho ngàn sóng lan ra xa, khơi lên niềm nhức nhối khôn nguôi. Sắc xanh chợt mất, nhường cho lá vàng đổ muôn chiều... Rượu nồng, pháo đỏ, vu quy, cố nhân biền biệt còn không quay về? Hoa xưa đã tàn, tình ta đã tan. (Lá Ðổ Muôn Chiều)

Hòa trong nỗi sầu vào thu, suối mơ cũng buồn vì suối lưu luyến tình nhân thế. Nỗi buồn tưởng không thể nào trong sáng hơn thế, tình yêu tưởng không thể nào trong sáng hơn thế, chẳng bợn chút dục vọng, sầu thương, mà dường ru con tim nguôi ngoai lắng dịu. (Suối Mơ)

Mỗi khi thưởng thức nhạc phẩm Văn Cao, nghe hơi thở Ðường thi lẩn khuất trong từng lời ca, tôi lại có cảm giác như ngắm một vị mỹ nhân biết rõ là tuyệt sắc nhưng không cách nào nhìn rõ dung nhan... những dáng hồng thơm hương, mắt huyền lưu xuân, gót hài khai hoa được bao bọc trong màn sương khói hư ảo. Như đi tìm Thiên Thai, vùng đất hứa chan chứa những giai điệu thần tiên mãi mãi không tồn tại trên trần gian.

Mùa Thu của Văn Cao giữ trọn cái mơ màng huyền diệu đó. Và cái Thu Cô Liêu là cái Thu buồn bã của một cái ngày xa vắng và cái nhớ đi tìm người yêu trong cái Thu thôi. (Thu Cô Liêu)

Mùa Thu chết theo lá vàng, chết trong chiếc áo đan trên tay thiếu phụ lòng buồn vương vấn. Chàng bận lòng nhớ xa khơi, chàng còn mải theo lời gió nước, còn em đan áo mà dệt trọn nỗi nhớ thương. (Buồn Tàn Thu)

Trong những ngày Thu thảm đạm, tê tái với nỗi niềm khát khao sự sống mãnh liệt nhưng đành bất lực, có người nhạc sĩ đem trọn anh hoa một đời dựng nên thu ca tam tuyệt.

Ðặng Thế Phong vẽ từng bức tranh thu bằng ca từ và nhạc điệu... không có dáng ngọc mà chỉ có trăng lan dịu dàng nhưng thấm đẫm nỗi buồn, chỉ có hoa vương sầu thu muôn đời chất ngất, chỉ có lá cây đọng lại lệ đêm trường, và kẻ cô đơn vạn kiếp thao thức nhớ thương ai. (Ðêm Thu)

Hồn người dường cũng đã tan theo trăng rồi. Mưa Thu thánh thót rơi, u buồn lắng ngập bầu trời, có ai khóc đời người hữu hạn, có ai than kiếp mệnh bạc tài hoa. Làm sao níu lại gió, giữ lại mưa để cõi lòng đừng lâm ly khi hồn thu tới? Vợ chồng Ngâu còn khóc mãi vì thu... cho một đêm hội ngộ thỏa mộng tình si, và dương thế bao la buồn sẽ đời đời khóc cho nhất phiến tài tình thiên cổ lụy. (Giọt Mưa Thu)

Sương lam đã mờ chân mây mà thuyền không bến đỗ. Thuyền ơi, còn lờ lững trôi xuôi nặng nỗi đa mang. Giữa dòng ai biết nông sâu, vơ vẩn một hồn cựu mộng, mối sầu day dứt sao chặt cho đứt, khối sầu nặng trĩu sao đập cho tan... Hơi thu theo heo may, thông ngàn vi vu lời gió vang từ miền xa lăng lắc, thuyền nhớ bến mơ trong giấc mộng phai tàn.

..... .............

Nhớ khi chiều sương, cùng ai trắc ẩn tấm lòng.

Biết bao buồn thương, thuyền mơ buồn trôi xuôi dòng

Bến mơ dù thiết tha, thuyền ơi đừng chờ mong...”

ST

MÙA THU Trong Tình Ca Việt Nam
"Hằng năm cứ vào cuối thu, lá ngoài đường rụng nhiều và trên không có những đám mây bàng bạc, lòng tôi lại nao nức những kỷ niệm hoang mang của buổi tựu trường… Buổi sáng mai hôm ấy, một buổi mai đầy sương thu và đầy giá lạnh. Mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp. Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần, nhưng lần này tự nhiên tôi thấy lạ. Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: Hôm Nay Tôi Đi Học..." Tôi còn nhớ mãi bài "Tôi đi học" của nhà văn Thanh Tịnh hồi mới lên trung hoc đệ nhất cấp. Do đó mùa thu vẫn là đề tài được bàn tán muôn thủa bởi những nhà văn, nhà thơ hay những nhạc sĩ trong kho tàng văn chương hay âm nhạc Việt Nam. Người ta ca tụng mùa thu, bối cảnh mùa thu được dàn dựng trong những tác phẩm của họ như những không gian lá vàng rơi hay những chia ly buồn bã. Tôi yêu mùa thu từ bản chất, yêu cả những bản nhạc mùa thu. Trong khuôn khổ hạn hẹp của bài này, tôi cố gắng đưa ra một số bài tiêu biểu của những nhạc sĩ đã sáng tác những tác phẩm về mùa thu. Tôi vốn thích bản thu ca tiền chiến của nhac sĩ Đoàn Chuẩn - Từ Linh. Cuối thập niên 50 khi tôi còn học tiểu học, thầy giáo của tôi di cư từ miền Bắc vào. Ông có một tâm hồn nhạc sĩ, chính ông đã để lại trong tôi một ấn tượng thật tuyệt vời của một mùa "Thu quyến rũ":
"Anh mong chờ mùa thu
Trời đất kia ngả màu xanh lơ
Đàn bướm kia vui đùa trên muôn hoa
Bên những bông hồng đẹp xinh
Anh mong chờ mùa thu
Dìu thế nhân vào chốn thiên thai
Và cánh chim ngập ngừng không muốn bay
Mùa thu quyến rũ anh rồi …"



Trong bối cảnh buồn bã nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã nói về mùa thu của ông qua đi khi "Nhìn những mùa thu đi". Thu đi và để lại cho chúng ta những chia ly, những nuối tiếc sầu rơi, những ý nghĩ riêng tư man mác trong tâm hồn:

"Nhìn những mùa thu đi
Em nghe sầu lên trong nắng
Và lá rụng ngoài song
Nghe tên mình vào quên lãng
Nghe tháng ngày chết trong thu vàng ..."

Khi người ta yêu nhau thì mọi thứ đều từ thiện, người ta sẽ cho nhau tất cả, từ những tháng ngày, những tặng phẩm quý báu, cho con tim, cho nhau kỷ niệm, ... với nhạc sĩ Ngô Thụy Miên, ông cho người tình cả một bầu trời mùa thu tuyệt vời về nhạc và lời ca . Bài "Mùa thu cho em" được ra đời năm 67. Chính bài ca này đã đánh thức tôi những cái đáng yêu của một mùa thu tình ái:

" Em có nghe mùa thu mưa giăng lá đổ
Em có nghe nai vàng hát khúc yêu đương
Và em có nghe khi mùa thu tới
Mang ái ân mang tình yêu tới
Em có nghe, nghe hồn thu nói
Mình yêu nhau nhé ..."


Mùa thu là mùa của nỗi buồn, của chia tay, của những mối tình dang dở. Ở tuồi còn đi học, những nam sinh vẫn có những kỷ niệm đến đứng ngẩn Ngô ở cổng trường con gái như những cửa trường Gia Long, Nguyễn Bá Tòng, Sương Nguyệt Ánh hay Trưng Vương. Để rồi "Em tan trường về, mưa bay mờ mờ, anh trao vội vàng chùm hoa mới nở, ép vào cuốn vở”. Người con gái như đóa hoa hồng, hoa pensé, hoa mimosa hay hoa phượng hồng như môi em. Một nụ hôn đầu ngất ngây để rồi nhung nhớ mãi mãi về sau. Mùa Hạ đến rồi mối tình chia ly vì lý do nào đó… Để rồi khi sang mùa thu, mùa tựu trường cô gái Trưng Vương nhìn lá vàng rơi ngoài đường Nguyễn Bỉnh Khiêm, theo gió heo may vi vu để nhớ đến người bạn trai xưa với nụ hôn đầu nồng nàn. Nhà thơ nữ Nguyễn Thị Lệ Thanh đã sáng tác bài thơ "Trưng Vương, khung cửa mùa thu", và nhạc sĩ Nam Lộc đã soạn thành một ca khúc ghi dấu những mối tình nhẹ nhàng, nỗi bâng khuâng, những xao xuyến của tuổi học trò:

"Tim em chưa chưa nghe rung qua một lần!
Làn môi em chưa hôn ai cho thật gần
Tình trần mong manh như lá me xanh Ngô ngác rơi nhanh
Thu giăng heo may che bóng cây lạnh này
Người cho em nghe câu nhớ thương từng ngày…
Người mang cho em quen môi hôn ngọt mềm
Tình cho tim em rung những đêm lạnh lùng…
Nắng vấn vương nhẹ gót chân
Trưng Vương vắng xa anh rồi
Mùa thu đã qua một lần
Chợt nghe bâng khuâng lá rơi đầy sân...”

Mùa thu của những tình tự yêu đương, đã lôi cuốn người nhạc sĩ đã dùng bối cảnh thu ca như trong nhiều tác phẩm của ông về mùa thu, Phạm Anh Dũng đã tâm sự những nồng nàn, những cụm từ truyền cảm của ông qua bài "Gọi mùa thu mơ":

"Anh gọi mùa thu mơ
Một sớm thu sương mờ
Nai vàng đạp trên lá
Bước từng bước xa xa...
Anh gọi mùa thu mơ
Trời sớm sông không bờ
Lá vàng rơi lác đác
Dịu dàng cơn gió bay
Anh hẹn mùa thu sang..."



Mùa thu để chúng ta ru người tình. Khi mùa thu tới người nhạc sĩ hát khúc thu ca để dìu người yêu vào giấc điệp bình yên, Đức Huy đã ru người tình của mùa thu như sau:

"Hôm mùa thu gió hát bài ca cũ
Mùa thu lá vàng bay
Anh ru em ngủ
Bài ca dao ta vẫn hát khúc ấu thơ
Nắng vàng ấm suối nước dệt mây thu
Ngập ngừng trôi giấc mơ
Anh ru em ngủ
Dài cơn mê thương yêu ấy
Những ngày còn ái ân..."

Còn mùa thu của Từ Công Phụng thì như thế nào? Ông ru người yêu về với mùa thu dịu dàng, du dương với những lối ru nhẹ nhàng, dấu yêu của mây ngàn bay, hãy nghe bài "Mùa thu mây ngàn":


"Buồn vương mây ngàn giăng khắp lối
Mùa thu bơ vơ đến bên trời
Ru tóc em suối nguồn
Gọi hồn trong gió thu buồn
Ngày mai chúng mình xa nhau rồi
Cầm tay em nhìn sao không nói ..."

Tuần rồi tôi tình cờ được nghe bài "Dáng thu", người nhạc sĩ đã âu yếm so sánh vẻ đẹp kiều diễm, đài các của mùa thu như người thiếu nữ trong những dòng nhac thu ca . Nhật Vũ đã dìu người tình qua vũ điệu Tango:

"Dáng thu vơi buồn như thương nhớ ai
Dáng thu về đây mùa thu ơi ai có hay
Ta vẫn ngắm mây trời
Thương về tóc buông lơi
Thương nhớ mãi nụ cười
Bờ môi xinh như mộng
Từ ngày em đi
Đã bao lần thu về rồi ?"



Lại một tình cờ khác tôi lắng nghe tiếng đàn của một người nhạc sĩ Mai Đức Vinh bên phương trời Canada, ông cho chúng ta nghe một bản tình ca quyến luyến và nhiều vương vấn của người thiếu nữ trong giấc mơ thu của ông "Thu về hôm nao", thơ Pham Anh Dũng:

".....Này em nhé mắt nâu qua rừng thu
Trong bóng thời gian nhả tiếng sương mù
Chiều rơi lá chín thương em hương lụa
Anh nhặt thu về xây tím áng thơ
Chiều sao hoang vắng vàng phai sắc lá
Anh viết tình thu trên môi em thôi ."



Một chiều thu đến để rồi Phan Bá Chúc đã làm thơ, đã phổ nhạc từ khung trời yêu thương Đà Lạt qua ca khúc thật trữ tình và đáng yêu, "Tôi có em chiều thu":

"Chiều phai mây trắng trôi
Trôi qua dòng đời muộn phiền
Chiều nay tôi thấy em gọi nắng lên
Chiều thu tôi em tôi em như một tình cờ vừa đến
Bàn chân em e thẹn, bàn tay em thơ dại
Vội vàng con chim bé vỗ cánh bay lên cao
Đời cho tôi có em trong một chiều không mong đợi
Đời cho tôi có em trong thu về hương tình tới
Bàn tay thôi e thẹn, bàn chân thôi thơ dại
Chiều nay con chim én líu lo thương đời"



Mùa thu 75 đã làm bao nhiêu con tim điêu đứng, Ngô Thụy Miên khi ra xứ ngồi đã chia sẽ tâm tư của ông qua bài "Thu Sàigòn" như sau:

"Em hỏi anh mùa thu Saigòn
Nắng còn vương vương trên hàng phố vắng
Em hỏi anh mùa thu Saigòn
Nước mắt bây giờ có như mưa tuôn..."

Từ miền trung nam nước Mỹ, nhac sĩ Đỗ Duy Thụy đã bộc lộ tâm sự của ông khi mùa thu về ta.i Houston với những nhung nhớ mùa chia ly của tình yêu trong bài "Thu vàng nổi nhớ":

"Theo bước chân em đi thu vàng
Tình ơi sao đến muộn màng
Nổi nhớ mang theo cung đàn
Buồn vương trên bao tháng năm
Đời một rừng thu hoang vắng
Mơ em là nắng xuân sang
Hồn anh mộng cũ chưa tan
Tình theo lá thu vàng"

Trong nỗi khắc khoải khôn nguôi, nhạc sĩ Ngô Thụy Miên đã tưởng nhớ dến mùa thu năm cũ khi nhìn về người tình

Cũng vì mùa thu năm cũ vơi đầy nhung nhớ, Ngô Thụy Miên âu yếm nhìn vào ánh mắt người tình với bài "Thu trong mắt em":

"Rồi một mùa thu tới cho mắt em buồn trong nắng
Mầu tình hôn tóc rối ru má em hồng say đắm ...
Ô hay mùa Thu lại về cho mình giăng hẹn hò
Gọi tên nhau khi chiều đến
Mây Thu vấn vương đan ngập lối đi
Ái ân theo hồn vút cao Vết mơ tình xõa tay mềm..."



Nếu mùa thu được dùng như biểu tượng của sự ra đi hay sự chia ly để rồi dứt khoát một cuộc tình buồn não nề nào đó. Trong bối cảnh buồn của mùa thu ở vườn Luxemburg với ngập xác lá vàng rơi. Nhạc sĩ Pha.m Trọng Cầu đã viết bài "Mùa thu không trở lại" để nói lên nỗi sầu tan tác của ông:

"Em ra đi mùa thu, mùa thu không trở lại
Em ra đi mùa thu, sương mờ giăng âm u
Em ra đi mùa thu, mùa thu không còn nữa
Đếm lá mùa thu, đo sầu ngập tim tôi…"



Cũng như sự chia ly từ mùa thu dang dỡ, người yêu sẽ tìm quên lãng mùa thu sầu úa vì tình đã chết trong lòng khi niềm cô đôn chợt đến mà nhạc sĩ Nam Lộc ghi nhận qua bài "Anh đã quên mùa thu":

"Bây giờ là mùa thu
Chiều vắng khói sương mù
Hàng cây khô sầu úa
Hiu hắt đứng trong mưa
Mưa như lệ tình xưa
Lệ thấm mãi cho vừa
Lệ thương hoa phượng rũ
Em có nghe mùa thu ..."



Mùa thu về với khung trời Paris của Cung Trầm Tưởng, nhà thơ này đã kể về chuyện tình mùa thu với nàng kiều nữ tóc nâu người địa phương bên vườn Luxemburg. Bài thơ "Mùa thu Paris" đuoc nhạc sĩ Pha.m Duy phổ thành một nhạc phẩm đã đi vào dĩ vàng của Saigon một thời xa xưa:

"Mùa thu Paris, trời buốt ra đi
Hẹn em quán nhỏ, hẹn em quán nhỏ
Rượu rưng rưng ly đỏ tràn trề ...
Mùa thu âm thầm bên vườn Lục Xâm
Ngồi quen ghế đá, ngồi quen ghế đá
Không em buốt giá từ tâm
Mùa thu nơi đâu, người em mắt nâu
Tóc vàng sợi nhỏ, tóc vàng sợi nhỏ
Chờ mong em chín đỏ trái sầu.."



T ừ m ột phương trời nào đ ó Ph ạ m Anh Dũng âu yếm thì thầm với người em gái mắt nâu của mình bằng những lời yêu dấu để thăm chừng khi nào mùa thu của tình yêu thực sự đến. Nếu Phạm Trọng Cầu hay Trịnh Công Sơn nhìn mùa thu đi với nỗi niềm tiêu cực thì tương phản thì Pham Anh Dũng lại nhìn mùa thu ở khía cạnh tích cực. Nào chúnh ta hãy nghe lời hát của Pha.m Anh Dũng qua bài "Mùa thu về chưa em nhỉ":

"Này yêu dấu, mùa thu về chưa nhỉ
Gọi mây trôi em thả tóc bay đi
Hạt long lanh rơi nhạt lá thay mầu
Tình xanh biếc, xanh mầu đôi mắt nâu ...
Này yêu dấu, mùa thu về lá đổ
Dòng sông xanh trôi về mãi xa xôi
Mầu quan san loang nhạt tím khung trời
Chiều thu vàng mình anh với em..."



Trong một buổi chiều thu lá úa vàng rơi, tôi nhâm nhi ly cà phê của mùa thu vàng trong một cửa tiệm café’ Starbucks tai Boston, lòng bỗng bâng khuâng lên nỗi nhớ nhà, những rộn rã vì nhớ Givral hay La Pagode của Saigon năm xưa. Trong khung cảnh mùa thu dù là Boston, Paris hay Toronto, trong tôi mùa thu vàng của nhạc sĩ Cung Tiến vẫn đẹp đẽ hơn với lời thơ và ý nhạc. Nhịp điệu Valse vui tươi với lòng bồi hồi khi lang thang trên đường phố Nguyễn Bỉnh Khiêm hay Gia Long hoặc Lê Thánh Tôn gần nhà tôi ở với những chiếc lá vàng rơi đã làm xao xuyến tâm hồn:

" Một mình đi lang thang trên đường,
Hồng hôn xuống, chiều thắm muôn hương
Chiều hôm qua mình tôi bâng khuâng
Có mùa thu về, tơ vàng vương vương...
Chiều hôm qua lang thang trên đường
Nhớ nhớ, buồn buồn với chán chường
Chiều hôm nay trời nhiễu mây vương
Có mùa thu vàng bao nhiêu là hương"

Mùa thu về người nhạc sĩ thiếu vắng bóng hình người yêu, trong mùa thu hôn mê của nỗi niềm cô đơn, Ngô Thụy Miên đã sáng tác bài "Chiều nay không có em" vào năm 1965 như sau:

"Chiều nay mình lang thang trên phố dài
Không có em ai chung bước dỗi nhau giận hờn
Không có em đường xưa giăng mắt mây trôi
Chiều nào hai đứa chung đôi
Lặng nhìn mùa thu lá rơi ...

Rồi mai mình em thôi trên phố người
Sao mắt nhung không nuối tiếc khát khao đợi chờ
Không có em còn ai thương lá thu bay
Còn ai vương vấn cơn say
Đời gian dối cô đơn mình ta."


Trong cái tâm tình bơ vơ về mùa thu chia ly, những nỗi cơ đ ơn buồn tẻ của tâm hồn đã tạo ra bản nhac "Thu bơ vơ" buồn man mác tâm tư, thơ của thi sĩ Võ Mỹ Ngọc, nhạc Mai Đức Vinh:

"Hàng cây trơ nhánh bơ vơ cuối mùa
Nàng thu giận chi lá rơi đầy sân
Sầu dâng đơn côi năm tháng phai tàn
Heo may gió thu se lạnh
Nghe tâm hồn thương nhớ xa xăm
Rừng thu thay lá công viên ghế buồn
Chờ ai về ngang ghé thăm nghỉ chân
Quạnh hiu mây bay giăng xám con đường
Nơi đây đếm bao thu vàng
Quê nhà xa cách đại dương..."



Vũ Đức Sao Biển góp mặt vào vườn thơ nhạc mùa thu qua bài "Thu hát cho người". Lời nhạc lẳng lơ với người tình mùa thu của ông, rồi nỗi thống trách khi nàng bỏ ra đi . "Thu hát cho người" như là một khúc ca buồn thảm:

"Giòng thu nào đưa người tình đi biền biệt
Mùa thu nào đưa người về thăm bến xưa....
Ta vẫn chờ em dưới gốc sim già đó
Để hái dâng người một đóa đẫm tương tư...
Giữa thu vàng bên đồi sim trái chín
Một mình ta khóc tuổi thơ rơi
Thời gian nào trôi bềnh bồng trên thân phận người
Biệt ly nào không muộn phiền trên đầu môi
Màu vàng lên, biêng biếc ánh chiều rơi
Nhạc hồi mong ta hát vì xa người
Thu hát cho người, thu hát cho người, người yêu… ơi"



Trong đầu thập niên 70, người ta không thể quên một bản nhac tình thu bất hủ của nhạc sĩ Pham Duy, phổ từ thơ của thi hào Guillaume Apollinaire. Bài "Mùa thu chết" đã ray rứt nói lên những thương nhớ khôn nguôi của một mùa thu tàn úa, những ai ốn tiếc thương của người tình vẫn mặn nồng chờ đợi sự trở lại của mùa thu yêu đương có nhau …

"... Ta ngắt đi một cụm hoa thạch thảo
Em nhớ cho: Mùa thu đã chết rồi
Ôi ngát hương thời gian mùi thạch thảo
Em nhớ cho rằng ta vẫn chờ em
Vẫn chờ em, vẫn chờ em, vẫn chờ
Vẫn chờ... đợi em."


Thi sĩ lừng danh Paul Verlaine của Pháp Quốc đã mang nỗi xúc động bồi hồi khi diễn tả bài thơ mùa thu của ơng qua bài "Chansons D'automne" như sau:

"Les sanglots longs
Des violons
De l'automne
Blessent mon coeur
D'une langeur monotone
Tout suffocant
Et blême, quand
Sonne l'heures
Je me souviens
Des jours anciens
Et je pleure..."

Bài thơ này được nhạc sĩ Phạm Duy phổ nhạc lời Việt mang tên "Thu ca điệu ru đơn":

"Mùa thu nức nở ơ ớ
Tiếng thở ơ ơ ơ dài
Tiếng vĩ cầm, buồn ơi mùa thu ơi!
Lòng ta khốn khổ ơ ố
Với mỏi ý y y mòn
Tiếng thu buồn, buồn ơi điệu ru đơn
Nghẹn ngào tê tái, nghẹn ngào tê tái
Khi giờ điểm, ta ngồi ta nhớ
Những ngày nào xưa
Những ngày nào xưa, và ta khóc lóc
Và ta khóc lóc ..."



Nước mắt đã rơi khi mùa thu về vì mùa thu buồn bã, khi hàng cây trút lá nghĩa trang đìu hiu, Phạm Duy đã mơ tả một mùa thu đầy nước mắt trong cơn mưa thu... của bài "Nước mắt mùa thu":

"Nước mắt mùa thu khóc ai trong chiều
Hàng cây trút lá nghĩa trang đìu hiu
Từng chiếc, từng chiếc lệ khô vàng héo
Buồn thương từng kiếp nằm trong mộ héo tên người đời quên
Nước mắt mùa thu khóc than triền miên
Nước mắt mùa thu khóc trong đêm dài
Mùa thu chới vơi tiếng mưa buồn rơi…"


Mùa thu với mưa rơi buồn hiu hắt, giọt nước mắt rơi như giọt mưa sầu nhân thế. Ơi, hồn thu đến để gieo bao nỗi buồn như trong bài "Giọt mưa thu" của nhạc sĩ Đặng Thế Phong:

"Ngoài hiên giọt mưa thu thánh thót rơi
Trời lắng u buồn mây hắt hiu ngừng trôi
Nghe gió thoảng mơ hồ trong mưa thu
Ai khóc ai than hờ! ....
Hồn thu tới nơi đây gieo buồn lây
Lòng vắng muôn bề không liếp che gió về
Ai nức nỡ thương đời
Chân buông mau dương thế bao la sầu…"

Giọt mưa thu không hẳn chỉ biểu hiện trong thơ mùa thu của Đặng Thế Phong hay Phạm Duy, mà nó còn được nhạc sĩ Lê Quang diễn tả qua bài "Mùa thu dưới mưa"... thu về dưới mưa để nhớ em những nụ hôn đầu và thấp thoáng bóng em đi khi chiều nhạt phai:

".... Một mùa thu anh đứng trong mưa
Chờ em lá rơi vàng đầy sân
Và thời gian như cũng trôi theo mùa thu
Bóng chim cây về đâu
Có nuối tiếc những nụ hôn đầu giờ phai
Bóng dĩ vãng như rơi cuối chiều mùa thu
Nhớ em mùa thu dưới mưa
Nhớ em mùa thu dưới mưa
Gió cuối chốn xa bước chân em chiều phai
Lấp khuất nỗi đau những muộn phiền chôn dấu
Thấp thống bóng xa vết thương đau thời gian
Nắng tắt cuối phố chiếc lá cố ngậm ngùi…"

Mùa thu của Lê Quang với vết thương lòng khi em ra đi, còn trơ vơ chiếc lá ngậm ngùi . Nhạc sĩ Pha.m Mạnh Cương nối tiếp với khúc hát bơ vơ khi mùa thu thiếu vắng em, để rồi cỏ hoa xanh xao chết từ bao giờ và để lá vàng rụng rơi dâng sầu lòng này em có hay? Chúng ta hãy nghe bài "Mùa thu không em":

"Mùa thu không em anh buồn một mình
Cỏ hoa xanh xao chết từ ngày nào
Mùa thu không em rừng thu mông mênh
Lá vàng rụng sầu em có hay đâu....
Mùa thu không em giá buốt tim anh
Tình yêu mong manh mây trời nương cánh
Mùa thu không em, mùa thu không em
Núi đồi ngã bóng chiều hắt hiu…."

Mùa thu là mùa của sự đổi thay, của những chuyển mình trong thiên nhiên, sự thay đổi thiên nhiên đó nhiều khi rất gần gũi với sự thay đổi của con người . Nữ nhạc sĩ Nguyễn Linh Chi đã phổ bài thơ "Dạ khúc mùa thu" của thi sĩ Phạm Ngọc thành một nhạc phẩm nói lên những tâm trạng của người thi sĩ đa cảm này về mùa thu, bài hát sáng tác theo thể điệu boston, mang âm hưởng của nét nhạc du dương, buồn vời vợi tâm tư:"Mùa thu chiếc lá chuyển mình
Trơ những nhánh sương
Vạt nắng cuối chạy quanh dãy phố
Tiếng thở dài, chiều nghiêng mình,
Tiếng thở dài tơi…
Ánh trăng thu quằn quại,
Không thoát khỏi
Cõi sương màu nhiệm
Nửa bên này nhớ nửa bên kia
Chốn hư vơ ai ngồi xõa tóc
Đêm loài nai lạc cả lối về…"



Nếu dưới rừng thu có những con nai lạc lồi trong nỗi nhớ bâng khuâng tìm đến với nhau, thì trên không trung cũng có những vì sao lạc lồi khi tìm kiếm lẫn nhau như "Hai vì sao lạc", một bản tình ca mùa thu rất trử tình do nhạc sĩ Anh Việt Thu sáng tác:"Người về, một mùa thu gió heo may
Về đâu có nhớ chăng những vì sao long lanh
Đưa tiễn người đêm không trăng
Nói sao nên lời, lòng buồn như chiều rơi…
Người về, người về đâu nhớ ta chăng?
Người đi mỗi lá thu vàng rơi làm ta bâng khuâng
Như ánh mây chiều lam trong sương
Bước đi âm thầm lòng buồn như chiều rơi
Nghe chăng thu ơi để lá rơi chi hồi
Gợi lòng thương nhớ ai nhiều…"

Riêng với mu`a thu của Văn Phụng có sương thu giăng phủ một không gian tĩnh mịch, lãng mạn theo thể điệu valse chậm, có nàng, có chàng, từ đồi núi xuống dưới biển khơi trong bài "Sương thu":"Sương thu xuống rồi
Trên núi đồi dưới biển khơi
Sương thu trắng ngần đang xuống dần
Khắp trần gian mơ hồ sương xuống rồi
Trên mắt người ướt làn môi
Mơ màng trên áo chàng
Vương tóc nàng sương thấm tràn ...
Âm thầm riêng ta vẫn mơ…
Thầm ta vẫn còn mơ"

Mùa thu của Trường Sa không có sương thu như mùa thu của Văn Phụng, nhưng la.i có mây mù và mưa nhiều …, mưa rơi êm đềm của một cuộc tình gắn bó, nhung nhớ về mưa thu. Trường Sa đã tả ý tưởng của ơng trong bài "Mùa thu trong mưa":"... Gọi mùa thu quên lãng
Vào tiếng mưa rơi êm đềm
Trời còn mưa ướt thêm
Biết lấy ai chia hờn tủi
Trời mưa thu lắm mây
Còn bước em đi quên về
Vòng tay ôm lẻ loi
Cho mình còn mãi thương nhau...
Chuyện ngày xưa biết sao
Mỏi cánh chim bay phương nào
Còn ngày xuân ấm êm
Cho mình gọi tiếng yêu em."

Mưa thu không dứt tiếng mưa rơi vào mùa thu của thi sĩ Như Nguyên, và cũng là nhac sĩ Vũ Thư Nguyên. Chuyện tình thu cua ơng cũng không kém phần mộng mơ và lãng mạn trong bài "Thu Đã Về":"... Thu, Thu đã về rồi em gái yêu
Nhặt chiếc lá vàng
Anh nghe tình chớm ươm mơ
Mây giăng giăng trên cành nhỏ
Thẫn thờ nghe lá đổ...
Nghe gió lùa … Nghe mong chờ người mắt nai
Thu đã về rồi em có thấy
Mưa đầu mùa mưa ướt cả hồn ai
Mưa rơi rơi mưa hiu hắt đêm dài
Thu đã về rồi để ai thương nhớ ai ?”



Mùa thu vẫn mưa, không những trong bối cảnh ở Việt Nam của nhiều nhạc sĩ, mà còn mưa cả một khung trời Paris của Phạm Ngọc và Vũ Hữu Toàn qua bài "Mưa Paris - Mùa thu của tôi", thơ Phạm Ngọc, nhạc Võ Hữu Toàn. Bài hát đưa ta viếng kinh đô Paris trong cơn mưa thu, giòng nước mưa đã trơi theo con sông Seine u buồn vào mùa thu của Phạm Ngọc:"Paris buồn giữa trời thu
Cơn mưa ùa theo hối hả
Tiếng đàn cùng tiếng gió
Thở dài thành những cơn mưa
Em là mùa thu của tôi
Chẳng đợi chờ sao lai đến
Cũng đành một lần lỗi hẹn
Sông Seine buồn quá xa xôi..."

Nếu như Phạm Ngọc, Cung Trầm Tưởng và Phạm Trọng Cầu đem chúng ta vào mùa thu Paris của phương Tây thì ngược lai nhạc sĩ Hồng Thi Thơ đưa chúng ta trở lại phương Ðông với xứ hoa anh đào, có kiều nữ geisha trong áo kimono cổ truyền của đất Phù Tang qua bài "Mùa thu Đông Kinh":"Lạc trong Đông Kinh
Vừa khi mùa thu gieo thương nhớ
Làm tôi ngơ ngẩn nhìn qua hồn thơ
Chiếc áo buồn kimono
Đôi thiên nga trong hồ
Cô geisha trên bờ
Thiết tha trong mong chờ...
Mùa thu Ðông Kinh
Gọi đôi hình bóng trong giây phút
Chờ trơng bước đi tìm tâm tình nhau
Bước đi tìm duyên ngày sau
Trong tiếng hát mơ màng
Trong ánh nắng ngỡ ngàng
Xao xuyến lá thu vàng."

Chúng ta đã nhắc đến mùa Thu Paris, những lá vàng ở vườn Lục Xâm Bảo, hay là mùa thu ở Đông Kinh, làm chúng ta liên tưởng đến mùa Thu ở quê hương. Không có nhiều nhạc sĩ nhắc đến mùa thu Sài Gòn, Sài Gòn thân yêu chỉ có hai mùa mưa nắng. Cái nắng chói chang của Sài Gòn đã làm nhà thơ Nguyên Sa nghĩ đến người em gái mặc áo lụa Hà Ðông "nắng Saigòn, anh đi mà chợt mát. Bởi vì em mặc áo lụa Hà Ðông" . Cũng có nhiều nhạc sĩ thường nhắc đến ngày mưa dài ở Sài Gòn – tưởng chừng như bất tận . Nhưng mùa Thu ở Hà Nội đã là đề tài của biết bao nhà thơ, nhà văn, họa sĩ, nói chung là những nghệ sĩ đã kể nhau nghe về Hà Nội trong ký ức , như một Hà Nội của Mai Thảo, rồi một Hà Nội của hoạ sĩ Bùi Xuân Phái và một Hà Nội của Trịnh Công Sơn,… Hà Nội là mùa Thu, và mùa thu là Hà Nội: "Hà Nội mùa thu"Cây cơm nguội vàng,
Cây bàng lá đỏ
Nằm kề bên nhau, phố xưa nhà cổ
Mái ngói thâm sâu
Hà Nội mùa thu, mùa thu Hà Nội
Mùa hoa sữa về thơm từng ngọn gió
Mùa cốm xanh về, thơm bàn tay nhỏ…"



Hà Nội với những phố Cổ ngày cuối thu, buổi chiều sương phủ, đi lang thang ngồi phố, mùi hoa Sữa lãng đãng trong gió thoãng làm chúng ta không quên được mùa thu Hà Nội. Hà Nội, cuối thu, trời se se lạnh, ngày xưa các cô gái Hà Thành mặc áo nhung, cổ quàng khăn voan tím đã làm trái tim bao chàng trai rung động . Như khi một "tiểu thư Hà Nội" nhớ người yêu ở phương xa, đã đi lang thang trong phố Cổ, đã ra Hồ Gươm, soi bóng mình, soi tương lai của mình và nước mắt của nàng lăn xuống như những hạt mưa bụi như mưa phùn như trong một bài thơ của Phạm Chung do nhạc sĩ Phạm Anh Dũng phổ thành ca khúc "Mùa Xuân ngồi song cửa":"Có phải mùa thu đã qua
Em lang thang qua phố phường Hà Nội
Mặt hồ Gươm pha sương, em soi đời u tối
Mùa cốm hồng không đợi
Em nhớ ai mà mưa bụi bay?…"


"Mùa thu Ðông Kinh" của Hồng thi Thơ cho thấy hình ảnh của cô geisha mong chờ người lữ khách thì mùa thu của Lưu Trọng Lư cho thấy một hình ảnh vô cùng đẹp đẽ của người cô phụ Việt Nam trông ngóng kẻ chinh phu trở về từ một tiền tuyến xa xôi, cái hình ảnh tiêu biểu thật đáng yêu của bao người phụ nữ Việt Nam trong bất cứ cuộc chiến nào suốt dòng lịch sử của dân tộc. Bài "Tiếng Thu" được nhạc sĩ Lê Thương phổ nhạc với nhịp chậm 4/4, hợp âm Fa trưỏng:"Em không nghe mùa thu
Dưới trăng mờ thổn thức
Em không nghe rạo rực
Hình ảnh kẻ chinh phu
Trong lòng người cô phụ...
Em không nghe rừng thu
Lá thu kêu xào xạc
Con nai vàng ngơ ngác
Đạp trên lá vàng khô."

Trời Cali mấy hôm nay mới thực sự đã vào thu. Buổi sáng sương vấn khăn trên hàng cây, buổi chiều mây bàng bạc u ám cả bầu trời. Mưa giăng trên thành phố Los Angeles. Một chút gió heo may đã thổi về đủ cho lòng chúng ta chùng xuống với chiếc lá rơi nhẹ trên mặt hồ tĩnh lặng như gương. Dẫu không nhìn thấy đâu đây “Một chiếc lá ngô đồng vừa rơi, mọi người đã nhìn thấy mùa thu trở về” (Ngô đồng nhất diệp lạc. Thiên hạ cọng tri thu). Chỉ thấy sương khói xây thành cũng đủ cho lòng nhau se sắt đón thu sang. Đã hơn hàng tỷ năm từ khi có sự hiện hữu trái đất nầy trong vũ trụ mênh mông, mùa thu đã ra đi và trở lại biết bao nhiêu tỉ lần theo chu kỳ tuần hoàn của tạo hóa. Mùa thu, cái thời tiết lãng mạn trữ tình của thiên nhiên đã trở thành đề tài tuyệt diệu vô tận trong kho tàng văn chương nghệ thuật của nhân loại. Nó đã tạo nên bao nhiêu thi hào, thi bá lỗi lạc Đông Tây kim cổ. Không có một nhà khảo cứu văn học thế giới nào, tổng hợp cho hết được những áng văn chương toàn bích ca ngợi mùa thu. Vì hầu như trong tất cả những thi sĩ của mỗi quốc gia khi mới bắt đầu yêu thơ và chọn con đường sáng tạo thi ca như một nghiệp dĩ cao quý, đều xác quyết không thể nào từ chối hấp lực tuyệt vời đầy xúc động nghệ thuật của mùa thu. Khi địa vị của giòng thơ Đường được đánh giá tuyệt đỉnh của nền văn học Trung Hoa, đã khai mở từ thời Sơ Đường dưới thời Vua Cao Tổ năm Vũ Đức Nguyên Niên đến thời kỳ Vãn Đường dưới thời vua Chiêu Tuyên Đế, kéo dài lịch sử Đường Thi lên đến cả ngàn năm. Tuy nhiên những bài thơ ca ngợi mùa thu của Lý Bạch, Vương Duy, Lưu Vũ Tích, Giả Đảo, Thôi Hiệu, Vương Hàn, Đỗ Phủ... cho đến bây giờ chúng ta có dịp đọc lại vẫn cảm nhận cái thâm hậu, kỳ tuyệt cao khiết biết dường nào. Đêm thu, trăng lặn, quạ kêu, sương đầy trời, hàng phong bên sông, ngọn lửa thuyền chài hắt hiu, nửa khuya tiếng chuông chùa ngân nga làm rung động sóng nước, Trương Kế đã viết nên bài thơ để đời:Nguyệt lạc ô đề sương mãn thiên
Giang phong ngư hỏa đối sầu miên
Cô Tô thành ngoại Hàn San tự
Dạ bán chung thanh đáo khách thuyền
(Phong Kiều Dạ Bạc)

Trăng tà, tiếng quạ kêu sương
Lửa chài, cây bến sầu vương giấc hồ
Thuyền ai đậu bến Cô Tô
Nửa đêm nghe tiếng chuông chùa Hàn San(Tản Đà)

Một cảm tác về đêm trăng mùa thu bơi thuyền ở Hồ Động Đình của Lý Bạch:

Động Đình Hồ tây thu nguyệt huyTiêu,
Tương giang Bắc tảo hồng phi
Túy khách mãn thuyền ca Bạch trữ
Bất tri sương lộ nhập thu y

Trăng thu soi sáng Động ĐìnhTiêu,
Tương một giải, chim hồng sớm bay
Đầy thuyền khách hát như say
Bẵng quên áo thấm sương đầy móc thu
(Chi Điền)

Những thi văn tài lỗi lạc của thế giới văn chương Tây Phương thường được nhắc nhở đến nhiều nhất là Charles Beaudelaire, Paul Verlaine, Anatole France... đã sáng tác nhiều thi phẩm ca ngợi mùa thu diễm tuyệt. Chính những trường phái thi ca lãng mạn, tượng trưng vào cuối thế kỷ 19 ở Pháp đã tạo nên những ảnh hưởng sâu đậm, đối với các thi sĩ Việt Nam như trường hợp của Xuân Diệu, Lưu Trọng Lư, Thế Lữ, Huy Cận, Vũ Đình Liên… tạo thành văn học sử của trường phái thơ mới ở thời điểm tiền chiến. Chúng ta hãy lắng nghe bài thơ tả cảnh thu của Huy Cận:

Nai cao gót lẫn trong mù
Xuống rừng nẻo thuộc nhìn thu mới về
Sắc trời trôi nhạt dưới khe
Chim đi, lá rụng cành nghe lạnh lùng
Sầu thu lên vút song song
Với cây hiu hắt, với lòng quạnh hiu



Mùa thu đã thực sự vực dậy trong tiềm thức chúng ta những kỷ niệm êm đềm của một thời tuổi trẻ. Những con phố tịch liêu. Những tháp cổ rêu phong. Những am mây sầu thảm. Những tiền kiếp u trầm có nhau. Những tảng đá xanh trầm mặc. Những hàng cây tĩnh tâm khoác áo sương mù. Những ngọn đỉnh gió hú hoang tịch ngàn năm. Trong cuộc trường chinh ngôn ngữ hiện hữu với bao nhiêu thăng trầm theo mệnh số, chúng ta đã bao nhiêu lần gọi thu về đuổi nắng chói chang đi. Những buổi chiều thu đẫm ướt nỗi buồn vơ vẩn, cám dỗ ta bằng nỗi quạnh hiu, bằng những chiếc lá vàng rơi trên lối về lẻ loi như cánh hạc xa bầy:

Em không nghe mùa thu
Dưới trăng mờ thổn thức?
Em không nghe rạo rực
Hình ảnh kẻ chinh phu
Trong lòng người cô phụ?
Em không nghe rừng thu
Lá thu kêu xào xạc
Con nai vàng ngơ ngác
Đạp trên lá vàng khô
(Tiếng Thu - Lưu Trọng Lư)



Trong Thi Nhân Việt Nam xuất bản từ năm 1941, Hoài Thanh – Hoài Chân đã nhận định về nhà thơ Lưu Trọng Lư: “… Lưu Trong Lư có những bài thơ cứ vương vấn trong trí tôi hằng tháng, lúc nào cũng như văng vẳng bên tai. Bởi vì thơ Lư nhiều bài thực không phải là thơ, nghĩa là những công trình nghệ thuật, mà chính là tiếng lòng thổn thức cùng hòa theo tiếng thổn thức của lòng ta…”

Không phải chỉ có nước Trung Hoa cổ là một mùa thu bát ngát, ở xứ Việt Nam mùa thu vẫn tạo nên những cảnh trí thật mơ màng quyến rũ đấy chứ. Bằng chứng đối với văn nhân thi sĩ nước ta trong suốt cuộc hành trình phát huy văn hóa dân tộc, đề tài mùa thu vẫn ghi nhận vượt trội hơn những cảm hứng so với số lượng sáng tác những mùa khác trong năm. Với cảnh trời thu man mác thơ mộng, sương khói lãng đãng giăng khắp núi đồi, đã thoáng hiện não nề trong Đoạn Trường Tân Thanh của cụ Nguyễn Du, trong Chinh Phụ Ngâm Khúc của Đặng Trần Côn và Đoàn Thị Điểm, trong Bích Câu Kỳ Ngộ của Vô Danh Thị,...trong những bài Thu Ẩm, Thu Điếu của Tam Nguyên Yên Đỗ, trong thơ của thi sĩ Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu chan chứa những nỗi niềm thu bi thiết:
Ngọn gió thu phong rụng lá vàng
Lá bay hàng xóm lá bay sang
Vàng bay mấy lá năm già nữa
Hờ hững ai xui thiếp phụ chàng
Ngọn gió thu phong rụng lá hồng
Lá bay tường bắc lá sang đông
Vàng bay mấy lá năm hồ hết
Thơ thẩn kìa ai vẫn đứng trông
(Gió Thu)



Xuân Diệu, một trong những nhân vật tiên phong của phái thơ mới, chống lại những khuôn mòn sáo cũ, câu nệ quá đáng vào niêm luật tù túng không tạo cho hồn và ý thơ bay bổng lên đỉnh cao của nghệ thuật. Nếu nói đến thơ tình thì Xuân Diệu được công nhận trải qua thời gian vài thập niên ông vẫn giữ địa vị đặc thù trên thi đàn Việt Nam. Tuy nhiên, về cảm xúc sáng tác từ gợi ý mùa thu, Xuân Diệu cũng tạo nên những thành tích đáng kể qua những thi phẩm như: Nguyệt Cầm, Nhị Hồ, Ý Thu… và Đây Mùa Thu Tới:
Rặng liễu đìu hiu đứng chịu tang
Tóc buồn buông xuống lệ ngàn hàng
Đây mùa thu tới – mùa thu tới
Với áo mơ phai dệt lá vàng

Hơn một loài hoa đã rụng cành
Trong vườn sắc đỏ rửa màu xanh
Những luồng run rẩy rung rinh lá
Đôi nhánh khô gầy xương mỏng manh

Thỉnh thoảng nàng trăng tự ngẩn ngơ
Non xa khởi sự nhạt sương mờ
Đã nghe rét mướt luồn trong gió
Đã vắng người sang những chuyến đò…

Mây vẩn từng không, chim bay đi
Khí trời u uất hận chia ly
Ít nhiều thiếu nữ buồn không nói
Tựa cửa nhìn xa, nghĩ ngợi gì?…




Từ khi tuổi vừa chớm yêu đương, tôi đã có những nỗi buồn vu vơ khi tiết trời se sắt lạnh, lá bàng rơi trên lối đi về trong thành phố mái rêu phong cổ kính chứng tích của một thuở “Lối xưa xe ngựa hồn thu thảo. Ngõ cũ lâu đài bóng tịch dương” (Bà Huyện Thanh Quan).

Trong thơ Chế Lan Viên, ông vẽ nên những cảnh điêu tàn, niềm luyến tiếc đến một thuở vàng son, oanh liệt ngày xưa. Ông có trí tưởng tượng phong phú, tuy nhiên, những chữ ông diễn tả giản dị, đơn sơ nhưng không đánh mất nét thơ mộng bất ngờ. Chúng ta hãy lắng nghe những lời than thở của tâm trạng não nề đón thu sang:
Chao ôi! Thu đã tới rồi sao?
Thu trước vừa qua mới độ nào!
Mới độ nào đây, hoa rạn vỡ
Nắng hồng choàng ấp dãy bàng cao

Cũng mới độ nào trong gió lộng
Nến lau bừng sáng núi lau xanh
Bướm vàng, nhè nhẹ bay ngang bóng
Những khóm tre cao rũ trước mành

Thu đến đây! Chừ, mới nói răng?
Chừ đây, buồn giận biết bao ngăn?
Tìm cho những cánh hoa đang rụng
Tôi kiếm trong hoa chút sắc tàn!…
(Thu – Chế Lan Viên)

Qua đến câu chuyện tình thu buồn của T.T.KH với những tâm sự não nề ẩn chứa một cách xót xa cay đắng trong những bài thơ Hai Sắc Hoa Ty Gôn, Bài Thơ Thứ Nhất, Đan Áo Cho Chồng, Bài Thơ Cuối Cùng… đã hơn một thời gây nhiều xúc động trong giới văn học:

…Từ đấy, thu rồi, thu lại thu
Lòng tôi còn giá đến bao giờ
Chồng tôi vẫn biết tôi thương nhớ
Người ấy, cho nên vẫn hững hờ…

…Tôi vẫn đi bên cạnh cuộc đời
Ái ân lạnh lẽo của chồng tôi
Mà từng thu chết, từng thu chết
Vẫn giấu trong tim bóng một người…

…Nếu biết rằng tôi đã lấy chồng
Trời ơi! Người ấy có buồn không?
Có thầm nghĩ tới loài hoa vỡ
Tựa trái tim phai tựa máu hồng?



Tất cả vật chất hiện hữu trong thế gian này sẽ hủy hoại qua thời gian. Chỉ có thế giới siêu tưởng mới là nơi chốn thi nhân hy vọng gởi ghắm ít nhiều khổ đau miên viễn. Như trường hợp thi sĩ Đinh Hùng đã đào sâu trong huyệt mộ dĩ vãng, để tìm lại bóng hình yêu dấu của người tình muôn thuở:

…Trời cuối thu rồi – Em ở đâu?
Nằm bên đất lạnh chắc em sầu
Thu ơi! Đánh thức hồn ma dậy
Ta muốn vào thăm nắm mộ sâu!

…Em mộng về đâu
Em mất về đâu
Từng đêm tôi nguyện, tôi cầu
Đây màu hương khói là màu mắt xưa
(Gửi Người Dưới Mộ)




Bốn bề bát ngát buồn hiu hắt, những cành khô khẳng khiu in trên nền trời trắng đục chẳng khác nào bức tranh thủy mạc của thiên nhiên quá tuyệt vời, chỉ có mắt nhìn của nghệ sĩ mới khám phá ra từ ngàn năm tác phẩm vĩ đại đó. Chúng ta không ngạc nhiên đã thẩm thấu trong tâm hồn những nhà văn nhà thơ Thanh Tịnh, Thế Lữ, Hồ Dzếnh, Thâm Tâm… Và mãi cho đến thời kỳ hậu chiến, chúng ta khám phá càng nhiều hơn những tác phẩm lừng lẫy của thi đàn văn học miền Nam.

Trong cái thế giới ngôn ngữ thi ca đầy mê hoặc của Bùi Giáng, ông đã tạo nên cái sắc thái hòa hợp đầy kỳ ảo thần tình của hai giòng văn học uyên bác Đông Tây trong những thi tập Mưa Nguồn, Lá Hoa Cồn, Ngàn Thu Rớt Hột, Đêm Ngắm Trăng… và hơn hàng ngàn bài thơ ông sáng tác gần nửa thế kỷ, ông như một biểu tượng thiên tài lỗi lạc của văn học hiện đại. Trong số lượng thơ mênh mông đó, mùa thu cũng đã khiêm nhượng xuất hiện bàng bạc trong tâm hồn thi sĩ:

…Phải là nguyệt giữa đêm rằm?
Nguyên Tiêu lãng đãng lá nằm ngẩn ngơ
Kể từ hằng thủy ban sơ?
Kể từ sơ thủy về tờ vẽ trang?

Kể từ thu tạ lên đàng?
Rừng phong thu đã quan san nhuộm màu?
Phải rằng đó trước kia sau?
Hay là sau trước còn tao ngộ gì?



Bước vào cái không khí đầy ảo giác mơ hồ, trữ tình của Nguyên Sa. Thơ tình của ông đã thoát khỏi những băn khoăn, siêu hình. Tình yêu hiển lộng thánh hóa trong một phối cảnh thiên nhiên tuyệt vời của mùa thu kiều diễm:
Tôi đã gặp em từ bao giờ
Kể từ nguyệt bạch xuống đêm khuya
Kể từ gió thổi trong vừng tóc
Hay lúc thu về cánh nhạn kia?

Có phải em mang trên áo bay
Hai phần gió thổi, một phần mây
Hay là em gói mây trong áo
Rồi thở cho làn áo trắng bay?

Có phải mùa thu sắp sửa về
Hay là gió lạnh lúc đêm khuya
Hay là em chọn sai màu áo
Để nắng thu vàng giữa lối đi?

Có phải rằng tôi chưa được quen
Làm sao buổi sáng đợi chờ em
Hay từng hơi thở là âm nhạc
Đàn xuống cung trầm, mắt nhớ thương

Buổi tối tôi ngồi nghe sao khuya
Đi về bằng những ngón chân thưa
Và nghe em ghé vào giấc mộng
Vành nón nghiêng buồn trong gió đưa

Tôi không biết rằng lạ hay quen
Chỉ biết em mang theo nghê thường
Cho nên cặp mắt mờ hư ảo
Cả bốn chân trời chỉ có em
(Tương Tư)

Trong sinh hoạt thi ca ở hải ngoại… Du Tử Lê, nhà thơ được công nhận như một thi sĩ hàng đầu viết về tình yêu hiện nay. Ông có sức sáng tạo phong phú, xuất sắc với nhiều bài thơ ca ngợi mùa thu tình ái, ngôn ngữ mới lạ, phù thủy, lôi cuốn và mê hoặc. Chúng tôi yêu nhất “Bài Nhân Gian Tháng Tám” của ông:

Buổi chiều xám chỗ ngồi tôi tháng tám
Em dung nhan như một vết dao
Trong trí nhớ của một người khánh tận
Núi sông người thoáng chốc cũng hư hao

Em mười bảy bước chân vào tháng chạp
Hàng cây khô vai gọi lá hai hàng
Đâu sự thật cảnh đời tôi đã xế
Em đi qua, chỉ thức dậy điêu tàn

Đêm cao ốc bàn tay buồn, mắt lặng
Gió mưa đi tít tận trời nào
Môi tháng sáu bao dung hồn phiêu bạt
Em tin không? Tôi chết ngọt ngào

Em bước xuống cuộc đời tôi ảm đạm
Với bình minh, mười bảy vết son tươi
Kẻ khánh tận, cuối cùng soi trí nhớ
Trong bài thơ tháng bảy đã chia hai

Nếu em biết có lần tôi đã hỏi
Tôi đợi ai cuối cuộc chơi này?
Như tháng tám đi qua người sẽ khuất
Riêng vết son còn đỏ nẫu môi cười

Bài thơ nhỏ gói nỗi sầu vô hạn
Đường chim đi, nghìn dặm có ai tìm
Em không thể thì thôi đừng nắng, gió
Củi than riêng, tôi đốt một mình
Đêm tháng tám, chỗ ngồi tôi lửa cháy

Đến lúc tình yêu được quan niệm sâu xa hơn, vượt thoát ra khỏi những trăn trở khổ đau của định mệnh. Tình thương mới đích thực rộng lớn thăng hoa giữa con người với con người. Đó mới là giây phút hạnh phúc, sứ mệnh giác tha độ lượng của người nghệ sĩ, luôn luôn muốn đề cao cái đẹp vĩnh cửu của tâm hồn.

Giữa cảnh trí tiêu điều mùa thu, một người ở tù nhiều năm trở về thăm lại làng xưa, nhà thơ Tô Thùy Yên đã giữ được tâm bình lặng không gợn chút hận thù vì tâm đã ngộ, chỉ có tình thương mới hóa giải hận thù. Ông đã thẩm thấu triết lý sâu sắc của người phương Đông.

…Ta về cúi mái đầu sương điểm
Nghe nặng từ tâm lượng đất trời
Cám ơn hoa đã vì ta nở
Thế giới vui từ mỗi lẻ loi

…Ta về như lá rụng về cội
Bếp lửa nhân quần ấm tối nay
Chút rượu hồng đây, xin rưới xuống
Giải oan cho cuộc biển dâu nầy

…Ta về như hạc vàng thương nhớ
Một thuở trần gian bay lướt qua
Ta tiếc đời ta sao hữu hạn
Đành không trải hết được lòng ta
(Ta Về – Tô Thùy Yên)



Mang tâm trạng của kẻ tha hương lúc nào cũng nhớ về cố xứ thân yêu. Nhà thơ Tuệ Nga đã biểu hiện nỗi niềm nhớ nhung trong những thi phẩm xuất bản ở hải ngoại. Không ngô đồng mà cũng vọng tưởng như “ngô đồng lác đác” trong lòng khi trời hiu hắt thu sang:

Ngô đồng lác đác báo Thu sang
Vườn cũ hoa xưa có điểm vàng
Khói loạn bốn phương sầu ngút ngút
Gió cuồng tám hướng hận mang mang

Mực hoen lòng giấy tình ngăn lối
Bút đọng niềm thương lệ ố vàng?
Sương tuyết nhạt nhòa Trăng cổ độ
Nghe chiều thế sự sóng âm vang…
(Thu Sơ)

Hằng đêm chúng ta nhìn lên bầu trời lấp lánh hàng muôn triệu vì sao, đâu có biết những thiên hà xinh đẹp thơ mộng đó, xa cách chúng ta hàng chục tỉ năm ánh sáng, có nhiều thiên hà đã mất hút từ lâu, hôm nay chúng ta mới nhìn thấy ánh sáng. Những biến thiên của vũ trụ cũng chỉ là những hiện tượng sắc không, nên thời tiết mùa thu của mỗi năm thường thay đổi. Tuy nhiên, những tác phẩm ca ngợi mùa thu thì vĩnh cửu, vượt thời gian.

Cứ mỗi năm, khi bước chân trẻ thơ rộn rã trên đường đến lớp học hay reo vui với nhịp trống múa lân giữa muôn sắc màu lộng lẫy, của những chiếc lồng đèn thắp sáng mừng đón Tiết Trung Thu, theo truyền thống Dân Tộc, tâm hồn người tha hương cũng xao xuyến bâng khuâng, tưởng nhớ đến những chuỗi ngày thơ ấu trên quê hương Việt Nam thanh bình.

Con đường quen thuộc, buổi sáng đi qua, buổi chiều trở lại như nhịp đập buồn bã của trái tim người lữ khách già nơi nghìn dặm quê người. Giữa những hàng cây thay lá gần hai mươi năm qua ròng rã, miệt mài, thầm lặng. Cũng như sáng hôm nay, chính ta khám phá mùa thu đã hiên ngang trở về, thong thả, bình an theo mây trời hạ xuống nhân gian, từng bước lụa là êm ả đầy quyến rũ trữ tình. Lòng ta cũng rạo rực yêu với thu. Nói thầm với thu sao mà dễ thương quá như thuở ban đầu tỏ tình với em hồn nhiên và trong sáng như hoa cỏ trong khu vườn dấu yêu, nơi một góc trời Đà Nẵng đầy thơ mộng.

Nếu hiểu được thời gian và không gian là khoảnh khắc vô thường, thì ta đang ở Cali hay phương trời nào khác, mùa thu vẫn không bội phản từ trong tâm thức thủy chung với nỗi đau của đất trời nơi cố quận thân thương.

Thu quyến rũ

Thu quyến rũ
Sáng tác : Đoàn Chuẩn & Từ Linh
Trình bày : Thu Hà


Anh mong chờ mùa Thu
Trời đất kia ngả mầu xanh lơ
Ðàn bướm kia đùa vui trên muôn hoa
Bên những bông hồng đẹp xinh.

Anh mong chờ mùa Thu
Dìu thế nhân dần vào chốn Thiên Thai
Và cánh chim ngập ngừng không muốn bay
Mùa Thu quyến rũ Anh rồị

Mây bay về đây cuối trời
Mưa rơi làm rụng lá vàng
Duyên ta từ đây lỡ làng
Còn đâu những chiều
Dệt cung đàn yêụ

Thu nay vì đâu tiếc nhiều
Thu nay vì đâu nhớ nhiều
Ðêm đêm nhìn cây trút lá
Lòng thấy rộn ràng
Ngỡ bóng ai về.

Anh mong chờ mùa Thu
Tà áo xanh nào về với giấc mơ
Mầu áo xanh là mầu Anh trót yêu
Người mơ không đến bao giờ.

 Đêm Thu, Sáng tác: Đặng Thế Phong, Trình bày: Hà Thanh http://youtu.be/WiERRvQZy6c


Vườn khuya trăng chiếu, hoa đứng yên như mắt buồn
Lòng ta xao xuyến lắng nghe lời hoa
Cánh hoa vương buồn trong gió
Áng hương yêu nhẹ nhàng say, gió lay

Cành sương nặng trĩu, ru bóng đêm trong ánh vàng
Màn đêm buông xuống, mái im triền miên
Bóng cô đơn dường thao thức
Mãi trong đêm nặng sầu thương, hồn vương

Hoa lá cành ánh trăng lan dịu dàng
Ru hồn bao nhớ nhung
Đêm lắng buồn, tiếng thu như thì thầm
Trong hàng cây trầm mơ

Làn gió lướt tới cuốn
Đưa hồn ta phiêu diêu theo mây trắng trôi lơ lửng
Ngàn muôn tiếng réo rắt
Côn trùng như than như van mơ hồ theo gió lan

Trăng xuống dần cỏ cây thêm âm thầm
Đông buồn trong ánh sao
Như chiếu vao` mắt ta bao lạnh lùng, lay hồn ta rồi tan

MÙA THU QUA THI CA

Khí hậu ở Hoa Kỳ thay đổi rõ rệt trong vòng hơn một tháng nay, trời mưa nhiều cùng với những cơn gió lành lạnh bắt đầu thổi về báo hiệu thu sang. Lại một lần nữa mùa thu đang trở về với vạn vật. Lại một lần nữa người Việt ly hương nhìn cảnh mùa thu nơi xứ người mà lòng bồi hồi nhớ đến những mùa thu cũ nơi quê hương mình. Ở Hoa Kỳ, cây cối vào mùa thu thật vô cùng lộng lẫy. Khi mà những ngọn gió thu bắt đầu thổi về thì lá rừng cũng bắt đầu thay đổi màu sắc. Chỉ trong vòng vài ngày, hàng cây xanh bên đường bỗng đổi ra màu vàng óng ánh, rồi cả một khu công viên cũng vàng rực lên. Nhìn lên những vùng đồi núi bao la, trùng trùng điệp điệp cũng vàng lên một màu vàng rực rỡ... Cho đến khi mặt đất trải đầy lá vàng, cây cối trơ cành khẳng khiu báo hiệu Nàng Thu cất bước ra đi nhường chỗ cho một mùa đông lạnh lẻo thê lương. Nhìn cảnh thu nơi xứ người mấy ai trong chúng ta chẳng thấy lòng nao nao nhớ đến những mùa thu cũ năm nào ở quê nhà. Mơ về những mùa thu dĩ vãng, ta chợt bắt gặp nỗi sầu riêng qua những thu khúc buồn nhất, tha thiết nhất.

Mùa Thu ở Việt Nam ta không rực rỡ như mùa Xuân, không gay gắt, oi bức như mùa Hạ, không tàn tạ ủ rũ như mùa Đông. Thu Việt Nam nhẹ nhàng, mơ hồ, mênh mông, bảng lảng. Cái se sẽ lạnh của gió thu, cái trong vắt của nước thu, cái xào xạt của lá thu, cái huyền ảo của trăng thu, cái bảng lảng của trời thu như gieo vào lòng người biết bao nỗi buồn không tên nên đã làm tốn bao nhiêu giấy mực, chữ nghĩa của các văn nhân, thi sĩ. Người ta phong phú hóa đề tài mùa thu qua lá thu, trăng thu, mây thu, mưa thu, trời thu, ý thu , hồn thu, tình thu... Cho nên đa số các nhà thơ, người nào cũng có mộ ít vần thơ rên rỉ về mùa thu và những giọng rên rỉ của họ đã làm giàu thêm cho kho tàng văn hóa Việt Nam ta:

Mở đầu cho tác phẩm “Cung Oán Ngâm Khúc”, Ôn Như Nguyễn Gia Thiều đã dùng “gió vàng”, tức gió thu để báo hiệu thảm trạng cô đơn của nàng cung nữ không còn được nhà vua đoái tưởng. Một giai nhân sắc nước hương trời được nhà vua tuyển vào cung cấm những tưởng duyên may lại gặp vận rủi khiến cuộc đời nàng hoàn toàn bị vây phủ bởi thời gian chán ngán, não nề và không gian với gió vàng hiu hắt:

Trải vách quế gió vàng hiu hắt,
Mảnh vũ y lạnh ngắt như đồng.
Oán chi những khách tiêu phòng,
Mà xui phận bạc nằm trong má đào!

Khi ánh nắng gay gắt của mùa hè dịu lại, trên nền trời trong thoáng vài sợi mây nhẹ mơ hồ và gió se sẽ lạnh là báo hiệu thu về. Thu Việt Nam về mơ màng, nhẹ nhàng như nàng thục nữ yểu điệu khiến lòng thi nhân cảm thấy bâng khuâng, ngỡ ngàng:

Chao ôi! Thu đã đến rồi sao?
Thu trước vừa qua mới độ nào!
Mới độ nào đây hoa rạn vỡ,
Nắng hồng choàng ấp dãy bàng cao.
(Chế Lan Viên)

Hoặc nhìn lên nền trời, bỗng dưng bắt gặp những áng mây lang thang lòng tự nhiên thấy buồn buồn nhớ lại buổi chia ly vào mùa thu năm nào mà lòng ngậm ngùi, nuối tiếc. Buổi chia ly năm ấy là cả một trời thu buồn trong cặp mắt giai nhân và trong trái tim thi sĩ:

Hôm nay có phải là thu?
Mây năm xưa đã phiêu du trở về.
Cảm vì em bước chân đi,
Nước nghiêng mắt ngọc lưu ly phớt buồn.
(Đinh Hùng)

Hay ngồi ở bến đò vào một chiều thu nhạt nắng, trông theo ngọn gió thổi qua rừng làm rơi rụng những chiếc lá mùa thu gợi cho viễn khách một nỗi buồn bâng quơ. Bỗng đâu đây văng vẳng lời ca réo rắt nghe rụng rời cõi lòng ai, nhất là cõi lòng của viễn khách lỡ chuyến đò ngang vào một chiều thu:

Mùa thu đến chậm như chưa đến,
Lá vội rơi theo gió vội vàng.
Sương đã dâng lên chiều lắng xuống,
Bến đò đã tắt chuyến sang ngang.
(Nguyễn Bính)

Thu âm u, buồn ảm đạm! Những cây liễu đứng đìu hiu như những nàng cung nữ thời xa xưa. Chua xót chất chứa đầy trong tim, nước mắt đã khô cạn bờ mi mà thu cứ dửng dưng không biết lòng người đang mang một tâm sự não nề:

Rặng liễu đìu hiu đứng chịu tang,
Tóc buồn buông xuống lệ hàng ngàn.
Đây mùa thu tới, mùa thu tới,
Vá áo mơ phai dệt lá vàng.
(Xuân Diệu)

Thu mênh mông khắp không gian, thu bảng lảng khắp núi rừng. Chỉ cần một cơn gió thoảng, một đám mây trôi, một chiều lá rụng với nắng vàng hiu hắt cũng đủ gieo vào lòng thi nhân nỗi buồn tỉ tê não nề. Chúng ta hãy lắng nghe tiếng thở dài của nhà thơ vào một chiều thu:

Bỗng dưng buồn bã không gian,
Mây bay lũng thấp giăng màn âm u.
Nai cao gót lẫn trong mù,
Xuống rừng nẻo thuộc nhìn thu mới về.
Sắc trời trôi nhạt dưới khe,
Chim bay, lá rụng cành nghe lạnh lùng.
Sầu thu lên vút song song,
Với cây hiu quạnh, với lòng quạnh hiu.
Non xanh ngây cả buổi chiều,
Nhân gian e cũng tiêu điều dưới kia.
(Huy Cận)

Còn trăng thu mờ ảo làm tăng nỗi cô đơn trong lòng chinh phụ:

Em không nghe mùa thu,
Dưới trăng mờ thổn thức?
Em không nghe rạo rực,
Hình ảnh kẻ chinh phu.
Trong lòng người cô phụ?
Em không nghe rừng thu,
Lá thu kêu xào xạc.
Con nai vàng ngơ ngác,
Đạp lên lá vàng khô?
(Lưu Trọng Lư)

Thu ở cảnh vật, thu ở thiên nhiên, thu ở ngoài trời nhưng thực ra thu đã ở trong lòng người. Cho nên lòng người cũng rung với gió, mơ theo trăng và vơ vẫn cùng mây:

Suối trời hôm ấy thê lương quá,
Tóc liễu bờm xơm, sóng vỗ hồ.
Mây rối trên trời, cây rối lá,
Giường cô thôn nữ gối chăn xô.
.....................................
Nơi tôi còn ít lá lòng,
Chiều nay rơi nốt vào trong lá rừng.
(Hồ Dzếnh)

Mây buồn giăng giăng khắp nẻo, trời thu u ám, ảm đạm phủ một màu tang thương. Trong bốn mùa, chỉ có mùa thu mới mang lại cho thi nhân cái thú đau thương nên nhà thơ đã chọn mùa thu để đi thăm mộ người yêu:

Trời cuối thu rồi em ở đâu?
Nằm trong đất lạnh chắc em sầu.
Thu ơi đánh thức hồn ma dậy,
Tôi muốn vào thăm nấm mộ sâu.
(Đinh Hùng)

Cho đến hình ảnh trong bốn câu thơ dưới đây là cả một tâm sự. Mùa thu có gió thu sớm thổi nhẹ như cái nhẹ nhàng của cuộc gặp gỡ lần đầu tiên giữa em và tôi. Dù em chưa nói nhưng tôi đã hiểu thầm và hình như em đã thầm nói qua ánh mắt, qua cái nhìn. Cho nên tôi đi lang thang vào những phố không đèn tìm lại dư vị của hương thầm khi mới quen, xem lòng mình và ý người. Tình yêu đến nhẹ nhàng như thế và chỉ có thể đến ở một xứ sở mặn mà tình cảm là quê hương Việt Nam ta:

Từ giã hoàng hôn trong mắt em,
Tôi đi tìm những phố không đèn.
Gió mùa thu sớm bao dư vị,
Của chút hương thầm khi mới quen.
(Đinh Hùng)

Rồi nhà thơ ngơ ngác đi giữa mùa thu, nghe từng chiếc lá thu rơi mà tâm hồn bàng hoàng
bắt gặp thương nhớ của mùa thu cũ. Mơ về mùa thu dĩ vãng, nhà thơ đưa ta về quá khứ lãng mạn với một trời sầu thương, oan khổ:

Gió đưa xác lá bên đường,
Thu sang nhuộm cả sầu thương một trời.
Sầu thương quyện lấy hồn tôi,
Đêm qua ngồi đọc thơ người xa xăm.
......................................
Chuyện xưa hồ lãng quên rồi,
Bỗng đâu xem được thơ người vườn Thanh.
Bao nhiêu oan khổ vì tình,
Cớ sao giống hệt chuyện mình ngày xưa.
Phải chăng mình có nên ngờ,
Rằng người năm ấy bây giờ là đây?
(Nguyễn Bính)

Đêm thu, trăng thu mơ màng, gió thu lãng mạn. Gió trăng hòa hợp quyến luyến quyện lấy nhau, gió chừng như nín thở đỡ vầng trăng lạc giữa trời thu. Gió còn ve vuốt ngàn hoa nội cỏ, gió lê thê trên hè phố phớt nhẹ lên mái tóc thề, gió leo qua cửa sổ sờ sẫm gối chăn:

Bóng nguyệt leo song sờ sẫm gối,
Gió thu lọt cửa cọ màn chăn.

Rồi gió khe khẽ lọt phòng the, gió nhè nhẹ hôn lên má người thiếu phụ đang say ngủ giữa đêm khuya khiến nàng giật mình tỉnh giấc, bẽn lẽn thẹn thùng thì thầm than:

Vô tình để gió hôn lên má,
Bẽn lẽn làm sao lúc nửa đêm.
Em sợ lang quân em biết được,
Nghi ngờ cho cái tiết trinh em.
(Hàn Mặc Tử)

Thu về với vạn vật, nhìn những chiếc lá thu từ hàng xóm bay sang khiến người thiếu phụ bỗng sợ thời gian, lo tuổi xuân qua mau mà quên lời hẹn ước cùng ai năm nào:

Trận gió thu phong rụng lá vàng,
Lá bay hàng xóm lá bay sang.
Vàng bay mấy lá năm già nữa,
Hờ hững ai xuôi thiếp phụ chàng.
(Tản Đà)

Trời thu bảng lảng, mây thu lang thang, trăng thu mơ màng, gió thu nhẹ nhàng sao nỡ để duyên nàng dở dang, bẽ bàng?

Trời thu ảm đạm một màu,
Gió thu hiu hắt thêm sầu cô miên.
Trăng thu bóng ngã bên thềm,
Tình thu ai để duyên em bẽ bàng!
(Tương Phố)

Suối thơ của nữ sĩ nhẹ nhàng như suối mùa thu, đẹp như một cánh hồng trong vườn hoa văn học!

Kẻ phụ người yêu, kẻ duyên bẽ bàng. Bể ái ân ngàn trùng không tát cạn. Họ là ngững kẻ đang lặn ngụp trong những lượn sóng tình mà tâm tư bầm dập, ngổn ngang. Ôi trần gian sao nhiều đau khổ. Vào đêm thu, bầu trời trong vắt, trăng sao vằng vặc, Chị Hằng đương lom khom dòm xuống trần gian nhiều khổ đau mà lòng nao nao, xao xuyến... bỗng có tiếng thở than chán ngán từ trần thế vọng về:

Cuối thu sen nát lòng dâu bể,
Ngày muộn chuông đau chuyện đá vàng.
Chán ngán ân tình sầu chất ngất,
Già theo nhân thế hận man man.
(Thanh Tâm)

Chưa hết! Cái oan khổ vì tình chưa hết! Đây, ta hãy lắng nghe cuộc tình của T.T.Kh. Cuộc tình của nữ sĩ cũng bắt nguồn từ một mùa thu qua bài thơ có cái tiêu đề ngồ ngộ: “Hai Sắc Hoa Ti-Gôn”. Nhưng đằng sau cái ngồ ngộ đó chất chứa cả một khối tình đầy những giọt lệ mùa thu:

Một mùa thu trước mỗi hoàng hôn,
Nhặt cánh hoa rơi chẳng thấy buồn.
Nhuộm ánh nắng tà qua mái tóc.
Tôi chờ người đến với yêu đương...

Rồi:

... Tôi nhớ lời người đã bảo tôi,
Một mùa thu trước rất xa xôi.
Đến nay tôi hiểu thì tôi đã,
Làm lỡ tình duyên cũ mất rồi.

Tôi sợ chiều thu phớt nắng mờ.
Chiều thu hoa đỏ rụng chiều thu,
Gió về lạnh lẽo chân mây vắng.
Người ấy bên sông đứng ngóng đò.

Nếu biết rằng tôi đã có chồng,
Trời ơi! Người ấy có buồn không?
Có thầm nghĩ đến loài hoa vỡ,
Tựa trái tim phai, tựa máu hồng?

Và:

... Anh ạ! Tháng ngày xa quá nhỉ,
Một mùa thu trước, một lòng đau...

Bởi vậy, tình, nhìn từ xa như là hạt kim cương lóng lánh với muôn màu sắc quyến rũ nhưng khi đến gần chỉ là những giọt nước mắt. Thế nhưng văn thi sĩ vốn là những kẻ đa sầu, đa cảm, đa tình, đa tứ lại cứ thích đi tìm những giọt nước mắt qua tình yêu, thích ca tụng tình yêu dang dở, thứ tình không còn giọt nước mắt để khóc hay tình đã giết chết con tim!

Lê Thương

Thu hương

Mùa thu trong gió có hương

Một người trong nhớ có thương một người

Em đi ném vỡ tiếng cười

Chạy theo tôi nhặt đúng mười mảnh yêu !

TTNV

NHỚ THƯƠNG MÙA THU.....
Nhạc ngoại quốc
Lời - Phạm Duy

Một mình nhớ thương vẩn vơ
Nhớ thương cơn gió hiu quạnh xưa
Từ hè vào thu người còn xốn xang hắt buồn
Tựa như hắt hiu lòng khách giang hồ


Nhớ xưa vào mùa thu ấu thơ
Lá vàng khô rung rinh gió đưa
Có cơn lạnh đầu tiên mát da
Mát như lòng ta, em bé

Rồi lớn, cơn gió thu về ngỡ ngàng
Tình đến làm cho chúng ta vui buồn
Lúc thu về là cho ta tình xanh
Mùa thu đã in từng vết ân tình

*****

Một mình nhớ thương tình ta
Nắng thu xưa ấm vai người mơ
Ngả đầu vào nhau ngửi mùi tóc thơm gió lùa
Mùa thu đến cho tình ngát hương mùa

Nhớ xưa vào mùa thu ái ân
Có trời xanh không chói chang
Bước chân vào rừng thu khói lan
Lá vàng rơi rơi gót

Tình rất êm ấm khi thu tới giường
Tình đến rồi đi cũng như trăng rằm
Ánh trăng tàn là đôi ta lìa tan
Ngồi thương nhớ thu rồi khóc âm thầm .

Cõi Buồn
Mùa Thu nơi đây Buồn hơn mùa Thu Sài Gòn nhiều
Nhìn Thu lá bay Không thiết tha giống Sài Gòn nhiều
Biết không anh biết không anh
Mùa Thu nơi đây rất buồn rất buồn.

Trời mưa nơi đây Buồn hơn trời mưa Sài Gòn nhiều
Giọt mưa hắt hiu Như nhắc ta nhớ Sài Gòn nhiều
Biết không anh biết không anh
Tuổi xanh cô đơn rất buồn rất buồn.

Hoàng hôn nơi đây Nhạt hơn hoàng hôn Sai Gon nhiều
Chiều ra biển khơi Ta thấy thương tiếc Sai Gon nhiều
Biết không anh biết không anh
Thời gian không gian rất buồn rất buồn.

ĐK:

Ta muốn kéo mặt trời lặng đàng Đông mộc đàng Tây
Ta muốn không gian thời gian trong khoảng tù đày
Để không mất nhau để mãi mãi không mất nhau
Không mất nhau trên đời này
Dù chỉ một phút giây.

Màu trăng nơi đây Đục hơn màu trăng Sai Gon nhiều
Trời đêm lặng sao Như khác sao trăng Sai Gon nhiều
Biết không anh biết không anh
Ở đây trăng sao rất buồn rất buồn...!!!


Anh Bằng

Thu:

Mùa thu nơi đây buồn thật. Mùa của vàng lá, mùa của lá rụng khắp nơi. Cứ khoảng tháng mười trở đi, tôi lại thích lái xe chạy dọc theo con đường Canoga - khoảng từ Victory đến Burbank Blvd. nơi thung lũng tôi định cư từ mấy mươi năm nay - để thấy vàng thu rợp bóng hai bên vệ đường. Lá đâu mà nhiều thế? Hay những lúc khác lá xanh lẫn trời thiên thanh, nên mình không chú ý! Nay bạt ngàn lá vàng rắc đầy lối, che mất các thảm cỏ xanh – chỉ còn một màu vàng, lẫn những chấm phá nâu trầm, bởi những chiếc vội vã lìa cành từ đầu thu.

Nhạc sĩ Anh Bằng nói như thế. Mùa thu xứ người buồn hơn thu Sài Gòn. Có lẽ tại Sài Gòn ít có cảnh lá vàng chen lối, và cũng không có bầu trời màu xám se lòng. Miền Nam ta chỉ có hai mùa - hết mưa rồi chợt nắng. Xuân hạ thu đông chỉ trang điểm trong sách vở, thi ca.

Nhưng mùa thu nơi đây buồn hơn thu Sài Gòn trước kia; là lúc Sài Gòn còn nguyên vẹn tuổi tên. Một Sài Gòn ngập tràn trong ký ức của bao người, lưu lạc chân trời góc biển khắp năm châu. Một Sài Gòn mà từng con đường góc phố đều mang đầy dấu vết kỷ niệm của nơi, sống, yêu, hy vọng, hạnh phúc, hoan lạc, khổ đau...

Phong Vũ

Anh Bằng nhớ về Sài Gòn, như nhớ một người yêu nồng ấm một thời nay bỏ lại sau lưng. Người nhạc sĩ sống nơi xứ người, mỗi độ thu về nỗi hoài cảm lại theo gió heo may len vào lòng, thổi bừng lên nỗi nhớ quê luôn âm ỉ bên dưới lớp tro thời gian...Anh nhìn trời, nhìn đất, nhìn người xuôi ngược, nhìn xe cộ vội vã trên đường, nhìn cây lá đang theo nhau thay xiêm đổi áo, và trong bao cảnh rộn ràng đó, người nghệ sĩ tha phương lại thấy buồn, buồn hơn.

Mưa:

Không như hai mùa mưa nắng của quê hương, California chỉ mưa khi có bão tố từ ngoài bể đem vào. Nơi đây không có cảnh - chợt mưa rồi chợt nắng. Trời sẽ vần vũ mây đen trùng trùng đôi ngày, trước khi nàng mưa tới, kéo lết thết chiếc áo choàng đẩm nước phủ trùm lên vạn vật. Mưa sẽ rền rĩ, than thở cả tuần, trước khi tấm màn mây đen lại được kéo lên, chàng nắng hân hoan chen vào, rọi ấm những cây lá còn run rẩy vì lạnh lẽo.

Nơi đây không có cảnh mặc áo mưa, lái xe gắn máy co ro trên đường phố. Không có cái mưa gần gũi, làm nên bao cuộc tình duyên của Sài Gòn ngày trước. Hai người không hẹn, cùng dừng xe đứng trú mưa bên một hiên nhà ai. Trong cái trống vắng của đường phố, hai người ngượng ngập chào hỏi làm quen, rồi trò chuyện...Mưa bên ngoài đã tạnh, mà hai người bạn mới vẫn chưa hay!

Hay giọt mưa lạnh, cà phê nóng, đôi kẻ sẽ dìu nhau vào một quán cà phê nào đó chờ mưa tạnh. Trong tiếng mưa rì rào bên ngoài, hai kẻ yêu nhau ngồi im lặng nghe những khúc tình ca đắm đuối, như nói hộ tiếng của đôi tim...

Mưa bão nơi xứ này, gây nơi lòng người lữ thứ bao tơi bời trong cơn giông nỗi nhớ. Mưa nơi đây ủ kín mọi thứ. Cảnh vật lạnh lùng, xe cộ kín cửa chạy ào ạt trên đường. Ai cũng hối hả đến sở, hay trở về nhà. Trong một góc vắng nào đó, người nghệ sĩ ngồi cô đơn.

Anh Bằng nhớ về mưa Sài Gòn, nhớ về những cơn mưa kỷ niệm của thời trai trẻ, những cơn mưa của hẹn hò, của tình tự, và chia tay của chiến tranh...

Không biết Anh Bằng có không, chứ riêng tôi luôn nhớ đến những đêm mưa chạy xe trên đường Tự Do (Catina) đến nhà thờ Đức Bà. Trong ánh sáng vàng của các ngọn đèn đường, từng cặp tình nhân trú mưa bên hiên thánh đường. Họ thì thầm những gì với nhau, nào ai biết? Nhưng chắc hẳn bao lời thề hẹn của họ sẽ được thượng đế nhiệm mầu minh chứng.

Hoàng Hôn:

Sài Gòn không có biển để ta có thể thấy mặt trời chìm dần vào sóng nước. Nhưng Sài Gòn cũng có con sông lớn để người dân thành phố mỗi chiều thấy hoàng hôn rừng rực đỏ trên sông.

Tôi nhớ những lần tàu về, neo bến Hàng Hà và nhân viên đã phần lớn lên bờ ghé thăm nhà, để lại con tàu trống vắng buồn thiu. Chiều đến trong phiên trực, tôi ra sau lái ngồi nhìn hoàng hôn tím thẩm trên thượng nguồn. Sóng lăng lăng trên sông khi có những cơn gió lùa về từ những cánh đồng bạt ngàn bên kia Thủ Thiêm, xô đẩy những đốm than vàng rực đang xì xèo trên nước; được rắc xuống từ những dãy mây hừng hực màu chiều. Trời chuyển mùa tím than, rồi tối hẳn.

Thành phố lên đèn, dòng xe cộ theo nhau uốn khúc. Tôi ngồi một mình nghĩ ngợi miên man, thèm một phin cà phê đen trong Hầm Gió, nhìn sang cô bạn gái đang cười vu vơ, lộ hàm răng em trắng rực trong ánh đèn "black light". Các tấm "posters" trên tường hình như đang lung linh, cử động theo tiếng nhạc mờ ảo..

Sài Gòn có cuộc sống hừng hực về đêm. Người ta chở nhau đi ăn, đi nghe nhạc, khiêu vũ. Sài Gòn cũng có những kẻ lạc loài sống trên hè phố, với chiếc đàn hát sờn mòn, và các gánh hàng rong..Tất cả mọi thứ ấy biến Sài Gòn ngày trước thành một nơi chốn khó quên. Một thứ kỷ niệm đậm đặc, hoá thạch trong dòng trôi thời gian.

Buổi tối nơi đây khác hẳn. Mọi cửa tiệm đều đóng cửa lúc 6 giờ chiều. Đường phố không còn rộn rịp nữa. Ai ai cũng quay về với gia đình sau một ngày tất bật nơi công sở. Đường phố vắng ngắt dưới những những hàng đèn sáng choang, lạnh lùng. Phần lớn sinh hoạt đều lùi lại sau các khung cửa đóng kín, cẩn thận.

Trách sao Anh Bằng không nhớ về Sài Gòn như thế. Anh nhớ từng con đường, góc phố ngày xưa.Ngày anh còn bạn hữu cận kề. Ngày nhóm Lê Minh Bằng là một hiện tượng của âm nhạc miền Nam. Những tối, những chiều, các người lính nơi tiền đồn đang lắng nghe các bài hát quen thuộc của nhóm này.

Ba người bạn tâm giao, quen nhau trong quân ngũ, rồi cùng hoạt động văn nghệ, ký tên chung trên các bản nhạc sáng tác - Lê Dinh - Minh Kỳ - Anh Bằng. Những đêm họ cùng thức suốt đêm tại nhà in Tương Lai, trên đường Trần Hưng Đạo để chờ in cho kịp các bản nhạc vừa tái bản.

Nhóm Lê Minh Bằng thành lập năm 1966. Họ làm cố vấn cho ông Nguyễn Tất Oanh, giám đốc hãng Đĩa hát Asia - Sóng Nhạc ở số 37 đường Phạm Ngụ Lão, Saigon. Nhóm chọn bài để thu thanh và xuất bản, cũng như phụ trách phần phụ diễn ca nhạc cho chương trình tuyển lựa ca sĩ hàng tuần ở rạp Quốc Thanh do đài phát thanh Sài Gòn tổ chức.

Nhóm còn mở lớp nhạc có tên là lớp nhạc Lê Minh Bằng, kéo dài từ 1966 đến 1975, tại địa chỉ 102/8, đường Hai Bà Trưng, Tân Định. Ngoài ra nhóm còn lấy thêm các bút hiệu khác như: Mạc Phong Linh, Mai Thiết Lĩnh, Mai Bích Dung, Vũ Chương, Dạ Cầm, Dạ Ly Vũ, Tây Phố, Trúc Ly, Tôn Nữ Thụy Khương..

Đông - Tây:

Trong giây phút mà bao nỗi mất mát, nhớ thương đang dày xé lòng người nghệ sĩ. Anh Bằng chợt có những ý muốn mãnh liệt. Anh muốn như một phù thủy có phép thuật làm ngưng đọng thời gian. Anh muốn như một siêu nhân, làm thay đổi hướng quay của trái đất - từ đông sang tây - thay vì từ tây sang đông. Để thời gian sẽ đi ngược lại, và trở về khởi điểm của nó. Nơi đây, anh sẽ sống lại những ngày tháng yêu dấu cũ.

Ngày ấy, Sài Gòn còn là Sài Gòn của mọi người miền Nam. Thành phố này còn là đất hứa của nhóm ba nhạc sĩ Lê Minh Bằng. Còn là thời của những bản nhạc trữ tình, quen thuộc mà ai cũng đều nhớ thuộc đôi câu, vài hàng..

Nhưng thời gian vẫn là chuỗi ánh sáng lao đi biền biệt từ thuở khai thiên lập địa. Trong khi tiềm thức ngưng đọng, lắng chìm trong góc khuất của tâm hồn. Nhưng chỉ một chớp loé nào đó của ngoại cảnh, cũng khiến lớp phù sa thời gian này bùng lên, và len vào mọi ngõ ngánh của trí nhớ để quay quắt lòng người..

Trăng:

Với tôi thì trăng nơi đây mờ hơn trăng Sài Gòn; thay vì đục như Anh Bằng nói. Trăng Sài Gòn tỏ hơn vì nơi đó còn có những khoảng trống không cao ốc chọc trời che khuất. Và không khí trong lành vì ít bụi khói xa lộ cao tốc.

Theo tôi có lẽ Anh Bằng muốn nói ánh trăng đục để diễn tả cái tâm tình của anh lúc đó. Trăng viễn xứ đục hơn trăng quê hương vì trăng buồn và cô đơn. Trăng nơi đây không có ai làm thơ ca tụng. Trăng nơi đây không treo lồng bóng nước. Trăng nơi đây hờ hững không kẻ tri kỷ ngắm nhìn. Và trăng nơi cũng không được véo von, trách hờ, như câu ca dao...em múc ánh trăng vàng mà đổ đi.

Từ lúc qua đây, tôi không còn có dịp ngắm lại dãy ngân hà rừng rực sao trên trời như khi xưa nữa. Trong ký ức tôi, cảnh tượng ấy như một nhiệm mầu, bao la của tạo hóa. Nơi hải ngoại này, muốn ngắm sao, ta phải ra tận những vùng xa thành phố. Nơi không ánh sáng đèn. Nơi ấy ta mới thấy sao trên bầu trời chi chít, hằng hà sa số. Và nếu là vào một đêm tháng tám, may ra ta có thể thấy được dãy ngân hà, rực rỡ và lao xao như muôn triệu hạt kim cương, đang nằm vắt ngang vũ trụ đen nhung.

Tôi cũng ao ước được thấy lại vầng trăng rằm đang dần mọc từ trên các rặng tre trong thôn quê. Ánh trăng sáng dìu dịu màu sữa, soi rõ những con đường quanh co trong thôn xóm. Trên dòng sông nhỏ, nàng trăng long lanh rọi muôn ngàn ánh bạc xuống nước. Tôi mơ một lần được về ngồi thuyền trên sông những đêm thơ mộng như thế.

Nhạc sĩ Anh Bằng mơ một vầng trăng cũ của Sài Gòn. Vầng trăng vẫn còn đẹp và tinh khiết. Một vầng trăng treo cao trên thành phố cũ. Nơi có tình bạn, tình người, và những ngày tháng đẹp đẻ mà nhóm Lê Minh Bằng vẫn còn gần gũi bên nhau. Nơi mà giông tố chưa đến, nơi mà tình người chưa phai, chưa đầy dẫy bội bạc. Nơi dòng nhạc Lê Minh Bằng còn tuôn chảy, lay láng trong lòng dân tộc...

Bây giờ nơi nầy, Anh Bằng ngồi trên con thuyền viễn xứ, trôi thơ thẩn một mình. Lê Dinh thì mãi nơi xứ tuyết Canada xa xôi, lạnh lẽo. Còn Minh Kỳ, đã gửi thân cát bụi, vĩnh viễn ở lại với Sài Gòn muôn thuở.

Ôi cõi buồn nào hơn...

MÙA THUTan rồi giấc mộng vàng phai

Thu phong thổi rụng ra ngoài giấc mơ

Chiều sương cát phũ mịt mờ

Có ta ngồi giữ trang thơ cuối mùa

Chỉ còn chiếc áo thu xưa

Choàng vai sao ấm chiều mưa lạnh lùng

Thơ viết trong chiều Thu

Nhớ người chưa về





Em về nhận mặt mùa thu
Mà không về gặp anh dù phút giây

Tội chi gán chiếc lá bay
Để hờn giận, gió heo may đánh vàng!

Lòng anh trăm mối sầu mang
Muốn quên, muốn nhớ - ngổn ngang trong đời

Xa xôi chi mấy em ơi
Đường thu quá nửa: chín rồi trái yêu

Anh ngồi thắp ngọn trăng chiều
Cho em về lối bao nhiêu ân tình


caybutdasau

Nguyễn Văn Đông. Ca sĩ: Hà Thanh


http://youtu.be/JCRBxPZC-yQ


Về đây ngơ ngác, chim bay tìm đàn
Về đây hoang vắng, lạnh buốt cung đàn
Tôi lắng nghe tâm tình nhân thế
Qua đáy tim chưa đọng song mê
Qua ước mơ duyên tình đơn sợ

Về đây đâu phút vui xưa xum vầy
Thềm hoang thêu nắng, phượng thắm rơi đầy
Anh có nghe trong lòng thu chết
Bao lá khô phai nhạt hương đêm
Tan tác bay phiêu bạt giữa trời quê.

Nơi xưa quê nghèo,
Nhà tranh nát tiêu điều
Tình xưa khôn hàn gắn
Người đã đi rồi, người về đâu có hay
Đâu vòng tay đắm say?

Về đây mây nước đêm thâu lạnh lùng
Vườn dâu thưa lá ngại nỗi tương phùng
Em ái yêu trong chiều Đông giá
Mang áo xanh theo chồng sang sông
Quên mái tranh, quên con đò xưa.

ngàn thu áo tím

Nhạc: HOÀNG TRỌNG
Lời: VĨNH PHÚC
Ca sĩ trình bày: THÁI THANH

Nghe ca khúc ngàn thu áo tím

Ngày xưa xa xôi em rất yêu màu tím
Ngày xưa vô tư em sống trong trìu mến
Chiều xuống áo tím thường thướt tha
Bước trên đường gấm hoa ngắm mây chiều lướt xa

Từ khi yêu anh anh bắt xa màu tím
Sầu thương cho em mơ ước chưa kịp đến
Trời đã rét mướt cùng gió mưa
Khóc anh chiều tiễn đưa Thế thôi tàn giấc mơ


Anh xa xôi bóng mưa giăng mờ lối
Anh xa xôi áo bay trong chiều rơi
Anh xa xôi áo ôm tim lẻ loi
Tím lên khung trời nhớ nhung đầy vơi

Mưa rơi rơi bóng anh như làn khói
Mưa rơi rơi bóng anh xa ngàn khơi
Mưa rơi rơi có hay chăng lòng tôi
Có hay bao giờ bóng người yêu tới


Từ khi xa anh em vẫn yêu và nhớ
Mà sao anh đi đi mãi không về nữa
Một bóng áo tím buồn ngẩn ngơ
Khóc trong chiều gió mưa Khóc thương hình bóng xưa

Ngàn thu mưa rơi trên áo em màu tím
Ngàn thu đau thương vương áo em màu tím
Nhuộm tím những chuỗi ngày vắng nhau
Tháng năm càng lướt mau Biết bao giờ thấy nhau

Nắng lụa vàng


Ngày xưa em đến, em mặc áo lụa vàng
Em đi trong nắng, chân chim xinh xắn,
Chưa hề lấm bụi trần, chưa hề vướng cỏ sầu.
Em đi vào mộng mơ.


Ngày mai em đến, xin mặc áo lụa vàng, nghe em hãy nhớ.
Quê hương anh đó, đang cần đến tình người, đang cần đến nụ cười.
Cho tâm hồn nghỉ ngơi.


Ôi ! nắng lụa vàng, nắng lụa vàng nắng ướt môi em.
Ôi ! nắng lụa vàng, nắng lụa vàng quấn quít chân em.
Trên con đường nầy, ngày xưa, ngày xưa
Trên con đường nầy, chiều nay, chiều nay …..


Chiều nay em đến, vẫn màu áo lụa vàng,
Như xưa trong trắng, mang theo ánh nắng.
Cho đời bớt lệ sầu, cho lòng bớt hận thù.
Anh đi vào tuổi thơ.


Mùa thu đã đến, trên đường lá rụng vàng.
Anh đi trong nắng, mang theo ánh sáng.
Với màu áo tuyệt vời, với màu nắng rạng ngời,
Anh đi vào niềm vui.





Nắng Lụa Vàng -Phạm Thế Mỹ - Hà Thanh

http://www.youtube.com/watch?v=HBg0TKKw3HE

Chiều Nay Không Có Em

Chiều Nay Không Có Em !
Nhạc Sĩ : Ngô Thụy Miên



Chiều nay mình lang thang trên phố dài
Không có em ai chung bước dỗi nhau giận hờn !
Không có em đường xưa giăng mắt mây trôi
Chiều nào hai đứa chung đôi
Lặng nhìn mùa thu lá rơi.

Dù mai tình lên khơi như sóng gào
Không có em cho phố vắng dấu chân hẹn hò
Không có em mùa thu thôi lá vương bay
Mùa đông buốt giá qua đây
Vòng tay ấy ôi sao lẻ loi.






Đ.K.:

Không có em đời mình, sao vắng vui cuộc tình,
như lá khô mộng mơ cơn mê chiều.
Không có em đôi mắt buồn nào đợi chờ,
Xin cho nhau lời vỗ về,
sao đành quên đi ngày tháng đó ?

Không có em một mình, ta với ta ngày dài,
thôi chóng qua tuổi hoang trôi vai gầy.
Như ước mơ xin nhớ lần mình hẹn hò,
xin cho nhau một lời rồi,
xin tình yêu hãy lên ngôi.


Rồi mai mình em thôi trên phố người
Sao mắt nhung không nuối tiếc khát khao đợi chờ !
Không có em còn ai thương lá thu bay,
Còn ai vương vấn cơn say
Đời gian dối cô đơn mình ta.

DÁNG THU
Nhường lối Thu sang đoá cúc vàng
Hạ đi mang nỗi nhớ miên man
Nắng chiều nghiêng bóng mềm mơ mộng
Quyến rũ làn sương gót nhẹ nhàng
Thu đến hanh vàng lối nhỏ mơ
Cho ai tình tự rót vào thơ
Cho em duyên dáng xoè ô đợi
Ta, kẻ si tình đến ngẩn ngơMinh Tâm

MÙA THU NÀO ĐƯA NGƯỜI TÌNH ĐI BIỀN BIỆT
Mùa Thu nào đưa người tình đi biền biệt.
Dòng sông nào đưa người về thăm bến xưa
Hoàng hạc bay, bay mãi bỏ trời mơ
Về đồi sim ta nhớ người vô bờ...

Nàng lang thang dọc theo con đường mòn, dẫn tới cánh rừng đã bắt đầu đổi màu thay lá, báo hiệu mùa Thu đã trở về. Gió Thu lành lạnh, nhè nhẹ thổi, những chiếc lá lạnh lùng thờ ơ rơi phủ kín con đường. Nàng đạp lên đám lá khô, nghe tiếng lá vỡ dưới chân như tiếng kêu than rên rỉ âm thầm ở một nơi nào đó thật xa xôi...! Nàng dừng lại nhìn về cuối chân trời, nắng chiều đang nhạt dần, hoàng hôn bắt đầu trở lại sau một ngày dài mệt mỏị "Bình minh rồi hoàng hôn" ... "hoàng hôn rồi bình minh"... ngày nào cũng thế, một ngày như mọi ngày, "bình minh" ra đi rồi trở lại vào ngày hôm sau, mọi người đều chờ đợi "bình minh", không ai có thể sống mà từ chối một ngày không có "bình minh". Và vạn vật cũng thế, Xuân, Hạ, Thu, Đông, bốn mùa thay đổi, hoa nở rồi tàn, lá xanh rồi lá úa, Đông giá rồi tuyết tan, trăng tròn rồi trăng khuyết ... Cứ thế, từ năm này qua năm khác, từ thế kỷ này qua thế kỷ khác không gì thay đổi được, ra đi rồi trở lại ... "không chờ mà đến, không đợi mà đi, bốn mùa thay lá, bốn mùa thay hoa...thay cả đời ta..." có thật thay cả đời ta chăng ? nàng nghe mà chua xót ...Tình yêu, có chờ đợi ai chăng ? tình đến không ngờ, tình đi không níu kéo, có muốn giữ lấy cũng không được, có than thở, có van xin thì tình cũng dứt áo ra đi ... ra đi mà không bao giờ trở lại...

Mùa Thu ra đi rồi trở về, không chờ đợi thì mùa Thu vẫn đến theo luật tuần hoàn của đất trời, nhưng ...anh thì đã vĩnh viễn ra đi ... anh đã ra đi theo mùa Thu của năm xưa mà bây giờ trong trí nhớ của nàng đã không còn ghi nhận được tháng năm. Thời gian đã làm phai màu tóc, hương thời gian đã tạo những vết nhăn trên khóe mắt, trên nụ cười đã nhuốm bao muộn phiền của cuộc đời. T. ơi, em chẳng còn là một cô gái ngây thơ như ngày nào tung tăng, nhí nhảnh vui đùa bên anh. Em bây giờ là một thiếu phụ tuổi già mòn mỏi hơn nữa đời người, mà có lẻ em không khác nào là nàng Tô Thị trong kiếp đá Vọng Phu ...!

Mỗi một mùa Thu tới, nàng đều trở lại cánh rừng này, chờ ...đợi ...ngóng ...trông... mà người đi, đi mãi ... đi mãi.... Nàng đứng nơi cửa rừng, nhìn sâu vào con đường mòn hun hút giữa hai hàng cây, một cơn gió thoảng, một chiếc lá rơi, hai chiếc lá rơi, rồi nhiều chiếc lá rơi, cứ thế ..gió thổi...lá rơi ... năm nào cũng thế, không có gì thay đổi ... chỉ có nàng, không còn là nàng của năm nào, của ngày tháng nào, của mùa Thu nào khi anh ra đi ... Nàng xòe đôi bàn tay, những vết đồi mồi nổi lên trên màng da của hai bàn tay báo hiệu tuổi già đang xồng xộc đến. Mỗi ngày nàng đứng đối diện với chiếc gương để ngắm, để soi một chiếc bóng mà nàng đã không ngờ là chính nàng đang hiện ra trong chiếc gương ấỵ Nàng cười, nàng nói, nàng chê bai, nàng xỉ vã, mỉa mai cái con người trong gương ấy, nàng muốn hỏi hắn là ai, hắn từ đâu tới, tại sao hắn che mất hình ảnh xinh đẹp ngày nào của nàng ...nàng nghiêng qua bên phải, nàng trườn qua bên trái, nàng chồm qua vai hắn để mong thấy nàng đang núp đâu đó phía sau lưng hắn, thế mà hắn vẫn cứ lì lượm, nàng nghiêng tới đâu thì hắn nghiêng tới đó, nàng chồm tới thì hắn cũng chồm theo cho đầu hắn chạm với đầu nàng, nàng tức giận thì hắn cũng giận không kém nàng tí nào, nàng cười châm chọc hắn thì hắn cũng cười ghẹo trả đũa lại nàng. Nàng đã ôm mặt để nước mắt tự do rơi, đau khổ cho hình bóng ngày xưa của nàng đã ra đi mất rồi, nàng không thể tìm thấy lại nàng ở trong bóng gương soi ấy, cũng như hình bóng của anh, ngày nào đã đứng cạnh bên nàng, hai đứa đã soi chung, đã cùng cười đùa với nhau trong gương. Anh cao hơn nàng một cái đầu, nàng phải nhón chân cho được cao bằng anh thì mới chịu, mỗi lần như thế thì anh lại bế nàng lên để được cao như ý muốn, hoặc là khom người xuống cho vừa bằng nàng, khi được anh bế bỗng giơ lên cao, nàng đã vui sướng cười lên khanh khách. Hình ảnh ấy không còn nữa, bây giờ nàng chỉ còn thấy trong gương một thiếu phụ tóc đã lốm đốm bạc, có những vết nám đen tràn lên trên da mặt, nụ cười héo hắt, ánh mắt u buồn. Nàng sợ hãi và muốn chạy trốn cái hiện hữu của sự già nua đang tới, nàng đã phải nhuộm lại mái tóc để lấp liếm cái tàn tạ của nhan sắc đang dần tàn phai theo năm tháng. Nàng sợ khi anh trở về sẽ thấy cái xấu xí, già nua của nàng. Nàng đánh phấn, nàng thoa son để tìm lại đôi gò má hồng, đôi môi mọng đỏ ngày mà tuổi xuân chưa bỏ nàng ra đi... Tuổi xuân của nàng đã bỏ nàng ra đi theo anh ...theo anh đi biền biệt... không nuối tiếc, không nhớ nhung, không một phút nào nghoảnh lại nhìn nàng lần cuốị Ôi! tuổi xuân của nàng như chiếc lá mùa Thu hững hờ rơi rụng, mục nát rồi tan dần trên mặt đất vô trị Còn anh, anh như một bóng mây vô xứ vô tình bay đi mãi mãi ...

Chiều xuống, bóng tối bắt đầu lan dần bao phủ cánh rừng thưa, có bầy chim đang kéo nhau vội vã trở về tổ ấm. Nhìn thấy bầy chim bay, nàng chợt nhớ đến năm nào nàng cùng anh nhặt cánh chim đã bị bắn rơi trước cửa rừng. Nàng đã đoán với anh, chim đã bị thương ở đâu đó rồi đã cố gắng bay về cánh rừng nơi nó xây tổ để trú ẩn, có lẻ khi về đến nơi thì kiệt sức và rơi xuống dưới gốc cây mà chết. Nàng tìm thấy được xác chim là vì nghe tiếng một con chim kêu thảm thiết trên cành cây gần đó, có lẽ là con chim mái đã kêu khóc vì lẻ bạn chăng ? nàng đã lần mò đi tới và thấy một con chim đang nằm giãy giụa dưới đất, nàng đã hoảng hốt gọi anh, anh đến nhặt xác con chim lên, để nó nằm trong lòng bàn tay, kéo chiếc cánh nhỏ bé, một vết đạn đã xuyên qua lồng ngực, máu đã chảy cạn và chớm khô ...!

Nàng hỏi anh:
-Có cứu nó sống được không anh?
Anh cười:
- Được một bữa chim quay
Nàng giận nói với anh:
-Người chi mà ác thế! ai quay mình mà mình đòi quay người ta ..!
-Ơ kìa, em quay anh chứ ai!..
Anh trợn mắt nói đùa với nàng, nàng bật cười đỏ mặt nhưng lại hờn dỗi, đứng giậm chân thình thịch xuống đất, anh ôm nàng vỗ vai dỗ dành,
-Thôi nó chết rồi, không cứu được đâu, đem chôn nha cưng!
Nàng nhìn lên cành cây cao, vẫn thấy con chim bạn kêu gào, lòng chợt thấy rưng rưng,

- Nó lẻ bạn rồi, nàng nói khẽ.
Anh nghiêng đầu ghé tai sát vào mặt nàng hỏi lại:
- Em nói gì
Nàng chỉ lên cành cây, anh nhìn lên rồi quay lại nhìn nàng, anh đưa mũi khẽ đụng vào má nàng như an ủi, nàng im lặng, anh hỏi:
- Bây giờ cưng muốn anh làm gì với con chim này đây!
- Đem chôn nó dưới gốc cây này đi anh, nó chết là an phận của nó rồi chỉ tội nghiệp cho con chim kia, đang khóc than ..., nàng nói trong tiếng thở dài.
Anh quay lại nhìn nàng:
- Chim làm gì biết khóc mà em lại than vắn thở dài như thế, sao cưng dễ mũi lòng quá vậy ?
- Chim cũng giống như người thôi anh à! tại anh không biết tiếng chim đấy thôi, nếu anh biết thì sẽ hiểu chim đang kể lể về loài người đã ác độc như thế nào, giống như anh đó, người ta đã chết rồi mà còn hoan hỉ đem quay để nhậu...!, nàng nói với vẻ hờn dỗi.
- Trời ạ! cưng ơi, anh chỉ nói đùa cho cưng đừng có mà khóc nhè ra đó thôi mà, con chim chứ có phải con người đâu mà cưng khổ sở dữ vậy !
Nàng lườm anh, rồi quay đi không thèm nói, anh vội vã chạy theo:
- Nè! nói giỡn có chút xíu mà cũng giận, làm sao đây, chỉ cho anh, anh sẽ làm theo ý em không dám làm sai một ly ông cụ nào hết ...!

Anh vừa nói, vừa cười, tay đưa xác con chim chết trước mặt nàng, nàng cười chúm chím quay lại nói:
- Em đi tìm cái gì để đào huyệt cho nó chớ bộ ai mà thèm giận anh cho mệt.!
Anh cười cười, cúi xuống nhặt một cành cây, đưa chân đá đám lá khô trên mặt đất, đẩy những xác cây khô sang một bên để tìm đất chôn xác con chim. Anh dùng cây đào hố, cây khô nên dễ gãy, anh phải dùng tay để cào bới đất thành cái hố nhỏ, nàng nghe tiếng anh nói lầm bầm:
- Một xị đế là chôn kín trong bụng ngay, không phải đào bới cực khổ như thế này.
Nàng làm như không nghe, quay mặt chỗ khác mỉm cười. Anh đào xong hố, nàng hái nhánh lá tươi lót xuống rồi đặt xác chim trong những chiếc lá còn tươi như chiếc áo quan gói kín đời chim bạc phước, đất đã lấp lại, nàng hái những cánh hoa dại ven rừng đắp lên cái nấm mồ, đứng lên phủi bụi cát trên tay thấy hài lòng cho công việc của mình, nhìn lên cành cao "con chim lẻ bạn" vẫn còn đứng đấy, nó đã ngưng kêu than, có lẽ vì đã mệt hay vì không còn thấy xác bạn nó còn nơi đó nữa. Nàng bẻ một nhánh cây nhỏ cắm lên mô đất nhỏ xíu ấy, anh trợn mắt hỏi nàng:
- Em làm gì vậy? định đi cúng mỗi ngày hả? Cưng ơi là cưng đừng có khùng vừa thôi. Anh muốn làm vừa lòng em nên mới chôn, chứ một đêm đến sáng là không còn nữa đâu mà thăm với viếng.
Nàng quay lại nhìn anh, ngạc nhiên hỏi:
- Sao vậy? Anh ra lấy nó đem đi quay hả?
- Trời đất, anh mà dám làm như vậy à! Em không tin anh thì cứ đi theo anh cả ngày cả đêm nhen không, rời anh là ... là ... anh ăn mất con chim của em đó...
Nói xong anh bật cười khanh khách, nàng đỏ mặt thấy quê ơi là quê! Tức giận, nhặt cây ném vào người anh, anh vừa cười vừa bỏ chạy xuống con dốc nhỏ ra khỏi rừng.

Hôm sau anh và nàng trở lại, cái nấm mồ hôm qua không còn nữa, đã bị đào bới, thấy có dấu như dấu chân mèo, anh bảo nàng:
- Em thấy không anh đã nói mà, mèo rừng nó ra lôi lên ăn, không phải anh đâu nha cưng !
Nàng đấm khẽ vào lưng anh không nói, lại nhìn lên cành cây thấy "con chim lẻ bạn" vẫn còn đứng bơ vơ nơi ấy, nàng khẽ nắm tay anh và nói:
- Con chim nó chung tình ghê chưa anh! nó vẫn chờ bạn ...
Anh ôm nàng vào lòng, xoa nhẹ tay trên vai nàng, khẽ nói:
- Đừng suy nghĩ nhiều quá cưng, em cứ suy tư vẩn vơ ở đâu đâu rồi đem vận vào người, rồi lại đau khổ vô lý, em đa sầu, đa cảm quá! hãy vứt bỏ nó và hãy xem như tất cả là mọi sự tự nhiên của trời đất. Trời thì phải có đất, âm thì phải có dương, sống thì phải có chết, đàn ông thì phải có đàn bà, giống như anh thì phải có em như vầy nè!
Nói xong anh dí sát mặt vào má nàng, nàng quay người né tránh, nhưng không thoát, anh ôm chặt lấy nàng, hôn lên má, lên mắt mũi, âu yếm nhẹ nhàng, anh nắm tay nàng vuốt ve và hôn lên bàn tay gầy của nàng khẽ nói:
- Anh không bao giờ rời xa em đâu, nếu định mệnh bắt anh phải chết trước em thì anh đành chịu vậy. Nếu trời bắt em ra đi trước anh thì anh cũng sẽ như con chim lẻ bạn kia mà kêu khóc cho đến chết, chịu chưa cưng ?

Thế rồi anh ra đi vào một buổi chiều Thu, lá xanh đổi màu vàng, rồi sang đỏ, gió heo may chuyển mùa lành lạnh, rừng chiều xao xác lá rơi ngập lối mòn. Anh đưa nàng ra ngồi nơi ven rừng, nhìn lên trời cao xanh thăm thẳm, ngó xuống thung lũng hoa nở vàng không thấy màu xanh của cỏ cây, chung quanh cỏ lau úa vàng, làm cho lòng nàng buồn hiu hắt. Anh nắm chặt lấy bàn tay gầy guộc của nàng, đưa lên môi hôn rồi áp vào má của anh, cả hai đều im lặng, không gian cũng lặng yên, thời gian như ngừng trôị Một cơn gió thoảng nhẹ qua làm cho nàng khẽ rùng mình, anh choàng tay ôm chặt lấy nàng, giữ cho nàng thật ấm trong đôi tay anh. Bỗng nhiên nàng òa khóc nức nở, tất cả những nghẹn ngào sâu kín bây giờ được dịp trào lên tuôn chảy như suối, như thác đổ không có gì ngăn cản được những giọt sầu tương ... anh để cho nàng khóc, anh biết nếu khóc được thì nàng sẽ vơi đi một chút sầu trong lòng. Rút chiếc khăn mù-soa mà nàng đã thêu tặng cho anh, anh chậm nhè nhẹ những giọt nước mắt đọng trên mắt, trên môi của nàng, đôi môi xinh đẹp với chiếc cằm xinh xắn này, anh sắp phải xa nó rồi. Lòng anh nằng nặng, nhưng không khóc được, giá mà được khóc như nàng, ừ mà đàn ông ai lại khóc bao giờ, anh nghĩ như vậy, rồi lại nghĩ lung tung đến những chuyện không đâu vào đâu, ở lại hay đi, đi hay ở lạị Ngày mai anh phải đi đường rừng, không đi đường biển, đã mấy lần anh và nàng đã tìm cách vượt đường biển nhưng không lọt, bây giờ tính vượt đường rừng, nhưng đi đường rừng thì anh lại sợ cho nàng ốm yếu sẽ không chịu đựng được những đoạn đường gian nan, nên anh đành để nàng ở lại mà ra đi một mình ...! Vợ chồng lấy nhau chưa tròn một năm, cứ hết trốn chỗ nọ, rồi nấp chỗ kia, ái ân chưa được trọn vẹn trong những tháng ngày ấy, nhưng hạnh phúc thì tràn đầy khi anh được ở bên nàng ... ôm chặt nàng trong vòng tay anh khẽ nói:
-Anh sẽ về đón em, không sao đâu, anh sẽ thoát hiểm, anh sẽ về đón em, hãy chờ anh ... anh sẽ trở về ....
Anh sẽ trở về... câu nói ấy lúc nào cũng văng vẳng bên tai nàng, nó luôn ở trong gió và nhắc nhở nàng hãy chờ đợi anh trở về ... một năm đi qua, năm năm lại tới, rồi mười năm, hai mươi năm, rồi mỗi ngày là một sự mòn mỏi đợi trông, ngày nào nàng cũng ra ngồi nơi ven rừng để đợi anh. Người thì nói anh đã mất tích, kẻ bảo anh đã chết, người bảo anh đã sang tới Mỹ và lấy vợ khác rồi, đừng chờ nữa ... Mặc cho người ta nói theo nhiều cách nói của thiên hạ, nàng vẫn chờ, vẫn tin rằng anh sẽ trở về, nàng tin anh như tin chính nàng. Nếu anh chết thật thì nàng cũng sẽ như "con chim lẻ bạn" khóc cho đến khi nào tim ứa máu rồi chết theo người bạn tình chung, nhưng nàng vẫn tin rằng anh chưa chết vì nàng chưa được chôn xác anh, nàng chưa được gói anh trong lá, chưa được ủ anh với hoa rừng. Anh nói rằng nếu anh chết hãy chôn anh nơi cánh rừng này, để mỗi độ Thu về anh sẽ cùng nàng dạo bước dưới rừng Thu...
Mùa Thu thì vẫn trở lại, lá vẫn rơi, hoa vẫn nở vàng thung lũng, sương vẫn giăng mờ khắp núi đồi, nhưng còn anh thì như cánh chim trời ra đi biền biệt ....

Thời gian nào trôi bềnh bồng trên phận người
Biệt ly nào không buồn phiền trên dấu môi
Chiều vàng lên biêng biếc bóng chiều rơi
Nhạc hoài mong ta hát vì xa người ...
Em vẫn chờ anh trên bao la đồi nương
Trên mênh mông chiều sương ..

* MIÊN DU ĐÀ LẠT *

sáng tác của VŨ ĐỨC SAO BIỂN, với tiếng hát LỆ THU:

Thu Hát Cho Người

 

Giòng sông nào đưa người tình đi biền biệt.
Mùa thu nào cho người về thăm bến xưa
Hoàng hạc bay, bay mãi bỏ trời mơ
Về đồi sim, ta nhớ người vô bờ.
Ta vẫn chờ em dưới gốc sim già đó,
Để hái dâng người một đóa đẫm tương tư
Đêm nguyệt cầm ta gọi em trong gió.
Sáng linh lan hồn ta khóc bao giờ.
Ta vẫn chờ em trên bao la đồi nương,
Trong mênh mông chiều sương
Giữa thu vàng, bên đồi sim trái chín
Một mình ta ngồi khóc tuổi thơ bay .
Thời gian nào trôi bềnh bồng trên phận ngườị
Biệt ly nào không muộn phiền trên dấu môị
Mùa vàng lên, biêng biếc bóng chiều rơị
Nhạc hoài mong, ta hát vì xa ngườị
Thu hát cho người,Thu hát cho người , người yêu ...ơi !

CHIỀU ĐẦU THU

Chiều đầu thu ôi hương hoàng lan

Ngạt ngào nhào trộn cả không gian

Mới còn nắng gắt hôm qua thế

Mà bỗng trên trời mây nhẹ tan...

Chưa tàn cuối hạ đã sang thu

Ngây ngất hôm nay một ánh mờ...

Mai hẳn lại về trong nắng hạ

Ô hay bàng bạc thực cùng mơ..

Chỉ biết di lăng hoa đã thơm

Cánh vàng hương lại chín vàng hơn

Cây cao lá thẫm đung đưa nhánh

Nhịp điệu mùa thu ngàn vạn năm....

XUÂN DIỆU